تبلیغات
گیاهان دارویی
گیاهان دارویی
وبلاگ گیاهان دارویی
دوشنبه 16 آبان 1390

زنجبیل (Zingiber officinal)

دوشنبه 16 آبان 1390

نوع مطلب :گیاهان دارویی، 
نویسنده :پژمان

نام فارسی : زنجبیل
تیره: Zingi beraceae
نام علمی: Zingiber officinal
نام انگلیسی:Ginger

زنجبیل گیاهی دوساله یا چند ساله ، دارای ریزومهای خزنده و ساقه ای یکساله به طول 30 سانتی متر تا 1 متر می باشد.ساقه این گیاه توپر، راست واستوانه ای شکل است که توسط غلاف غشائی متراکم و فلس مانند احاطه می شود. برگهای این گیاه به فرم سرنیزه ای، فاقد دمبرگ، نوک تیز وبه طول 20 سانتی مترو عرض 2 سانتی متر قابل مشاهده هستند.برگها بطور متناوب بر روی غلاف ساقه قرار گرفته اند.ساقه گل دهنده که حاوی گل اذین سنبله است به موازات ساقه اصلی وبه طول 30 سانتی متر مشاهده می شود و مانند ساقه اصلی ازفلسهای نازک وغلافهای غشائی متراکم پوشیده شده است. گلهای زنجبیل به رنگ زرد مایل به سبز و منقوش به لکه هایی ارغوانی یا زرد می باشند ودر هر برا کته 2 تا 3 عدد از آنها محصور می باشند. بطور متوسط در هر گل آذین 12 تا18 گل وجود دارد و تنها یکی از سه پرچم گل بارور می باشد. میوه زنجبیل بصورت کپسول کشیده است. دوره رشد این گیاه بین 9 تا 10 ماه می باشد. هندوستان 50 درصد زنجبیل جهان را تولید می کند. سایر تولیدکنندگان بزرگ زنجبیل کشورهایی چون نیجریه،جامائیکا،سیرالئون،تایلند،تایوان،چین،جزایر ایسلند،استرالیا، ژاپن و سریلانکا میباشند. عربستان سعودی بزرگترین وارد کننده زنجبیل از امریکا،انگلستان،هلند و سودان می باشد. زنجبیل در کشورهایی چون هندوستان،اندونزی،شمال افریقا،شرق افریقا،چین استرالیا،مکزیک و جامائیکا درسطح وسیع کاشته می شود. هندوستان سالانه 67000 تن زنجبیل تولید می کند که درحدود12000 تن آن به صورت زنجبیل خشک می باشد . هندوستان زنجبیل خشک خود را به سایر کشورها صادر می کند که صادرات زنجبیل هندوستان در سال 1999 تا 2000 به ارزش 60/30 کرور روپیه بوده است .



ترکیبات شیمیایی و خواص درمانی زنجبیل :

بر طبق آخرین مطالعات انجام شده و بر اساس اطلاعات فنی به دست آمده و تجزیه شیمیایی ترکیبات موجود در زنجبیل مشخص شده است که شامل 4/2 درصد پروتئین و آمینو اسید ، 3/12 درصد کربو هیدرات هایی چون نشاسته ، گلوکز و فروکتوز ، 2/1 درصد مواد معدنی مثل کلسیم ، فسفر ، آهن ، سدیم ، پتاسیم و منیزیم ، چربیها ویتامینهایی چون تیامین ، ریبوفلاوین ، نیاسین ، ویتامین a ، ویتامین c ، 1 تا 3 درصد اسانسهای روغنی شامل سیترال ، سینئول ، زینجیبرین ، ژرانیول ، ژرانیول استات ، بورنئول ، لینالول ، استات زینجیبرول و غیره می باشد . در مورد خواص دارویی زنجبیل می توان گفت که ضد نفخ ، نیرو دهنده ، مقوی معده ، باد شکن ، ضد اسکوربوت ، محرک پوست ، قوه باه ، معرق ، ضد تشنج ، ضد تهوع می باشد و از آن بعنوان چاشنی در بین ملل مختلف استفاده می شود ، زنجبیل یکی از ادویه های خوراکی است و برای خوش طعم کردن نان قندی و تهیه آبجو به کار می رود . زنجبیل همچنین برای تهیه محصولات غذایی مثل کیکها و بیسکوییتها و تغذیه حیوانات به کار می رود . زنجبیل خشک برای تولید روغن زنجبیل و اسانس آن و استخراج اولئورزین از آن بکار می رود . زنجبیل گیاهی بومی نواحی شرق هندوستان می باشد و در سیلان ، مالابر و چین نیز بطور خودرو مشاهده شده است .

یکی از بزرگترین شرکتهای داروسازی جهان ، در سالهای اخیر موفق به ساختن دارویی مرکب از گلوکز آمین ، منگنز ، منگنز گلوکنیت و زنجبیل برای درمان التهاب مفاصل ، استئوآرتریت ، نقرس و کمر درد شده است . که این دارو AB ORIOSTIN نام دارد و موجب درمان طبیعی ورم مفاصل می شود . گلوکز آمین سولفات همراه با منگنز و زنجبیل به شکل فرمولی در آورده شده اند که در درمان درد عصب سیاتیک ، رماتیسم و دردهای عضلانی موثر می باشد . گلوکز آمین سولفات در بازسازی غضروف به بدن کمک می کند . زنجبیل باعث تسکین درد و ورم مفاصل می شود . مجموعه این داروها با فرمول گلوکز آمین سولفات به میزان 750 میلی گرم ، منگنز گلوکنیت به میزان 5/45 میلی گرم ، منگنز به میزان 5 میلی گرم ، پودر ریزوم زنجبیل به میزان 200 میلی گرم با یکدیگر ترکیب شده اند . این دارو به صورت کپسولهایی دربسته های60 تایی به بازار ارائه شده است . با توجه به اینکه با افزایش سن انسان و بروز پیری میزان گلوکز آمین موجود در بدن انسان کاهش می یابد وبد لیل کاهش میزان این ماده انسانها در هنگام پیری دچار رماتیسم و تقرس و سایر عوارض اسکلتی می شوند . بنابراین استفاده از این کپسول ها در افراد مسن برای جبران میزان گلوکز از دست رفته بسیار مفید می باشد . هر فرد روزانه می تواند 1تا2 کپسول را بعد از غذا استفاده کند . لازم به ذکر است که افرادی که نسبت به غذاهای دریایی حساسیت دارند یا دچار بیماریهای خاص هستند، باید قبل از خوردن این کپسولها با پزشک مشورت کنند

کشت و کار زنجبیل

آب و هوا و خاک :

این گیاه در نواحی گرمسیری و نیمه گرمسیری کاشته می شود و به درجه حرارت بالا و بارندگی خوب نیاز دارد و در جنوب غربی هند و مناطق دارای بارش سالیانه 250 سانتی متر به صورت دیم کاشته می شود . این گیاه در ارتفاعات 1300 تا 1600 متری از سطح دریا قادر به رشد است . بر طبق مطالعات انجام شده توسط coimbator مشخص شده است که کشت زنجبیل بصورت مخلوط در کشتزارهای فوفل به دلیل وجود شدت نور نسبتاً کم ، درجه حرارت مناسب خاک و هوا ، رطوبت نسبی بالا ، نسبت به کشت این گیاه بطور انفرادی محصول بهتری را به دست ما می دهد . خاک سبک شنی لومی مناسبترین نوع خاک برای رشد زنجبیل می باشد و خاکهای سنگین رسی و شنی زبر برای کاشت این گیاه نامناسب هستند . این گیاه به عناصر غذایی زیادی نیاز دارد و خاک مزرعه باید بسیار حاصلخیز باشد . این گیاه در شرایط غرقابی و خاکهای شنی دارای قابلیت درشت عملکرد خوبی ندارد . مساعد ترین درجه حرارت خاک برای جوانه زنی ریزومهای بذری این گیاه 25 تا 30 درجه سانتی گراد می باشد و در درجه حرارتهای کمتر زمان بیشتری برای جوانه زنی لازم است .

روش تکثیر :

برای تکثیر زنجبیل ریزومهای گیاه را که شامل یک جوانه و به طول 5/2 سانتی متر می باشد . در زمین می کارند که نسبت به ریزومهای بزرگتر محصول بهتری می دهند. زمان کاشت ریزومها تقریباً در اوایل بهار می باشد ( دیمی ) . برای کاشت این گیاه از طریق آبیاری ریزومها را در اواخر پاییز تا اوایل زمستان می کارند . فاصله کاشت به میزان 30 سانتی متر بین ردیفها و 15 تا 20 سانتی متر روی ردیفها می باشد . عمق کاشت بین 4 تا 5 سانتی متر می باشد . میزان ریزوم مورد نیاز برای کاشت یک هکتار زمین 1000 تا 1200 کیلوگرم می باشد . برای تحریک جوانه زنی ریزومها آنها را به مدت 5 دقیقه در agallol 100 گرم یا Agrymycin 188 همراه با Kealux 6 میلی لیتر همراه با sendovito 15 لیتر در 300 لیتر آب خیسانده می شوند و پس از انجام این عملیات در سایه خشک می گردندد و در زمین کاشته می شوند . پس از کاشت مالچ پاشی صورت می گیرد که در هندوستان مالچ پاشی با برگ سبز به میزان دو برابر عملکرد محصول را افزایش می دهد . از مزایای دیگر مالچ پاشی حفظ رطوبت خاک تا عمق 1 تا 2 سانتی متر می باشد . بر طبق مطالعات انجام شده در هندوستان ، مالچ پاشی با برگ shasin نسبت به مالچ پاشی با برنگ مانگو ، کاه و کلش برنج و عدم مالچ پاشی ، اثر بهتری بر افزایش عملکرد گیاه دارد . مالچ پاشی در دو مرحله بعد از کاشت نیز ( 45 تا 60 و 90 تا 120 روز بعد از کاشت ) صورت می گیرد . میزان مالچ مورد نیاز 15 تا 20 تن در هکتار می باشد .

کودها و عناصر غذایی مورد نیاز :

بر طبق مطالعات انجام شده در Kerala هندوستان زنجبیل با افزایش 30 تن کود دامی در هکتار که قبل از کاشت باید بواسطه شخم زدن با خاک مخلوط شود و همچنین افزایش کودهای اوره به میزان 75 کیلوگرم در هکتار ، p2 o5 به میزان 50 کیلوگرم درهکتار 60 روز و 120 روز بعد از کاشت به زمین افزوده می شوند و همچنین 50 کیلوگرم کود پتاسه درهکتار ، بهترین عملکرد را خواهد داشت . لازم به ذکر است که کود فسفر برای افزایش عملکرد بسیار ضروری می باشد . بر طبق مطالعات انجام شده در کلکته هند ، به دلیل وجود ناسازگاریهای محوری و ریشه ای و همچنین ناسازگاری ژنتیکی مثل دیر جدا شدن کروموزومهای laggard ، پل چسبنده و غیره دانه های گرده انواع زنجبیل نابارور بوده و از طرفی فاقد منابع طبیعی می باشد که خود عاملی برای ناباروری گرده می باشد .

به طور کلی دو نوع دانه گرده کشیده و نابارور ، دانۀ گرده گرد و نابارور در زنجبیل مشاهده می شود . به دلیل اینکه تعداد دانه های گرده کشیده نابارور از انواع گرد و بارور زیادتر است، تولید بذر در زنجبیل به مقدار خیلی کم صورت می گیرد.

آفات و بیماریهای زنجبیل:

زنجبیل به بیماری پوسیدگی نرم که همان پوسیدگی ریزوم است مبتلا می شود. عامل این بیماری که در طول مدت ذخیره زنجبیل در انبار بدان حمله می کند نوعی قارچ به نام pythium ophanidermatum می باشد که بین 80 - 60 درصد به محصول زنجیل خسارت می زند . این بیماری را می توان با استفاده از سرازان 25 درصد کنترل کرد . بیماری زردی زنجبیل که منجر به زرد شدن برگها ی این گیاه می شود و از پایین گیاه شروع می شود و به طرف بالا پیش می رود نیزدر زنجبیل مشاهده می شود . برعکس زنجبیلهای مبتلا به بیماری پوسیدگی نرم ، زنجبیل های مبتلا به بیماری زردی پس از مدتی خشک می شوند . ریزومهای مبتلا به بیماری پوسیدگی ریشه پس از مدتی به رنگ کرمی در می ایند و حالتی نرم پیدا می کنند و قادر به رشد نمی باشند که برای کنترل این بیماری باید ریزومهای بذری را در محلول قارچ کش 45-m dithane 3/0 درصد یا benalate به مدت دو ساعت بخیسانیم و آنها را بکاریم . پس از به کار بردن این قارچ کشها باید یک آبیاری در زمان کاشتن و یک آبیاری در روز پانزدهم پس از کاشتن صورت پذیرد . لاروهای ساقه خوار، برگ خوار ، میوه خوار و ریشه خوار پروانه ها به زنجبیل حمله می کنند . لاروساقه خوار و برگ خوار ار زنجبیل که یکی از آفتهای مهم این گیاه می باشد و باعث از پا در آمدن گیاه می شود ، به زنجبیل حمله می کند که نام علمی آن ( conogethes punctiferalis) می باشد و راه مبارزه با آن استفاده از سم حشره کش endrin 5/0 درصد می باشد .



برداشت زنجبیل :

در زمانیکه قسمت هوایی گیاه در پایان دورۀ رشد شروع به خشک شدن کردند ریزومها آماده برداشت هستند . ریزومها بعد از برداشت از هم جدا می شوند و باید شسته شوند در غیر این صورت محصول نهایی که زنجبیل سفید است بدست نمی آید . در صورتی که تقاضای بازار برای زنجبیل سبز زیاد باشد ، زنجبیل را باید زودتر از موعد مقرر ( 15 تا 20 روز قبل از رسیدن کامل ) برداشت کنند. ریزومهای سالم و گوشتالو را به مدت 30 دقیقه در سراسان 25 % قرار می دهند تا از بیماریهای قارچی انباری در امان بمانند و سپس آنها را در سیلو نگهداری می کنند . رطوبت زنجبیل خشک حداکثر باید 10 % باشد . زنجبیلهای خشک شده در کیسه های کاغذی بسته بندی می شوند و مناسب ترین دما برای نگهداری آنها در انبار 35 تا 38 درجه سانتی گراد می باشد .

تهیه زنجبیل خشک :

زنجبیل سبز را 2 یا 3 بار کاملاً در آب شسته می شود و سپس برای یک روز در آب خیسانده می شود . روز بعد پوست ریزوم با چاقوهای کوچک از جنس خیزران بدقت کنده می شود و باید مواظب باشیم که فقط پوست خارجی را بکنیم و در اثر آسیب دیدن پوست زیرین عصاره روغنی از دست می رود . بعد از کندن پوست ریزوم زنجبیل ان را به دقت می شو یند و در آفتاب خشک میکنند. برای بهبود کیفیت محصول زنجبیل سفید ، ریزومها را به مدت چند دقیقه در محلول آب آهک 3 درصد می خیسانند و سپس با گوگرد ضد عفونی و سپس خشک میکنند. این عمل برای افزایش کیفیت زنجبیل سفید به میزان 18 تا 20 درصد تا دو بار تکرار می شود.

 




دوشنبه 16 آبان 1390

شاهدانه (Cannabis sativa)

دوشنبه 16 آبان 1390

نوع مطلب :گیاهان دارویی، 
نویسنده :پژمان

شرح گیاه

شاهدانه ،از گیاهان زراعی قدیمی است که احتمالاً موطن اصلی آن آسیای مرکزی می باشد که از آنجا به چین رفته و در این کشور بیش از 4500 سال سابقه کشت دارد. تولید شاهدانه در درجه اول برای استفاده الیاف آن است که برای تهیه طناب، گونی، نخ قند، بادبان کشتی ، پارچه های مخصوص تور ماهیگیری کمر بند نجات، برزنت بکار می رود. همچنین در صنعت کاغذ سازی کاربرد دارد. دانه آن به مقدار زیاد در صنعت روغن کشی و دارو سازی کاربرد دارد. شاهدانه گیاهی 2 پایه ، علفی ، یکساله و به ارتفاع 1 تا 3 متر حتی بیشتر و دارای واریته ها و فرم های مختلف است شاهدانه برگهائی متقابل در طول ساقه دارد ولی هر چه به انتهای ساقه نزدیک می شویم برگهای آن وضع منفرد پیدا می کنند. پهنک برگهای شاهدانه منقسم به 5 تا 7 لوب عمیق دندانه دار و منتهی به دمبرگ دراز است. گلهای آن در حالت طبیعی بر دو نوع نر و ماده ، واقع بر روی دو پایه جدا گانه اند. از مشخصات گلهای نر شاهدانه آن است که به صورت مجتمع و به وضع آویخته بر روی پایه ای که از کنگره برگها خارج می شود و همچنین در قسمت انتهایی ساقه ظاهر می گردند هر یک از این گلها نیز دارای 5 پرچم در درون پوشش گل اند. گلهای ماده عموماً همان وضع گلهای نر را دارند با این تفاوت که بدون دارا بودن دمگل مشخص ، در بغل براکته هایی شبیه به برگ جای می گیرند. میوه این گیاه به صورت فندقه و به رنگ قهوه ای یا تیره و دارای یک دانه بدون آلبومن است.

نیاز اکولوژیکی

آب و هوا

شاهدانه در مقابل سرما حساس بوده و در دوره رشد آن نباید سرما و یخبندان وجود داشته باشد زیرا این دو عامل مخصوص یخبندان گیاه جوان شاهدانه را از بین می برد. مقدار حرارت مورد نیاز شاهدانه در صورتیکه جهت تولید الیاف باشد کمتر از مواردی است که برای تولید بذر کشت می گردد. شاهدانه گیاهی است روز کوتاه و نسبت به نور بسیار حساس می باشد.

خاک

زمینی که در آن شاهدانه کاشته می شود باید از نظر مواد غذایی کاملاًغنی و حاصلخیز و دارای عمق کافی بوده و تهویه در آن بخوبی انجام شود. چون ریشه شاهدانه نسبتاً ضعیف و حساس می باشد باید مواد غذایی و رطوبت کافی در اطراف آن موجود بوده و ضمناً زمین هم باتلاقی نباشد و همچین ذرات خاک کاملاً یکنواخت و PH آن حدود 7 باشد. بهترین PH برای شاهدانه بین 5/6 تا 4/7 است.خاکهای شور و خاکهای سرد و خیلی سنگین و یا خیلی سبک برای کاشت این گیاه مناسب نیستند. خاکهای رسی لمونی و یا لمونی که غنی و حاصلخیز می باشند و خاکهای لمونی که از رسوب رودخانه ها تشکیل شده اند و یا خاکهای رسی شنی برای رشد و نمو این گیاه بسیار مناسب می باشد.

کود

در صورتیکه برای تقویت و اصلاح زمین از کودهای دامی استفاده شود می توان در هر هکتار 20 تا 40 تن همراه با شخم پائیزه به زمین اضافه نمود در طول دوره رشد شاهدانه به فسفر زیادی نیاز دارد و هر گاه در تناوب بعد از یونجه قرار گرفته باشد مقدار کودهای مورد نیاز آن بقرار زیر است ازت 60 تا 100 کیلوگرم در هکتار فسفر 40 تا 60 کیلوگرم در هکتار ، پتاس 75 تا 120 کیلوگرم در هکتار آهک 30 کیلوگرم در هکتار. برای آنکه شاهدانه کود ازته را کاملاً جذب و استفاده کند بهتر است این کود در دو نوبت به زمین داده شود. همچنین از مصرف زیاد ازت برای این گیاه باید خودداری گردد زیرا زیادی ازت کیفیت الیاف را پائین می آورد. در صورتیکه در تناوب شاهدانه بعد از گیاهان وجینی و یا غلات قرار گیرد مقدار کودهای شیمیائی مورد نیاز آن بدین شرح است ازت 150 تا 200 کیلوگرم در هکتار فسفر 100 تا 120 کیلوگرم در هکتار پتاس 100 تا 150 کیلوگرم در هکتار.

تناوب

شاهدانه مانند گیاهان وجینی بهتر است در اول تناوب قرار گیرد زیرا علاوه بربالا رفتن کیفیت و کمیت محصول بعد از شاهدانه زمین کاملاً تمیز است وگیاه بعد که در تناوب قرار می گیرد محصول خوبی تولید خواهد نمود. بهتر است بعد از شاهدانه گندم کاشته شود همچنین می توان دو سال بطور متوالی در یک زمین شاهدانه کاشت. آماده سازی زمین : برای کاشت شاهدانه باید زمین را در پائیز به عمق 25 سانتی متر شخم زد و همراه با شخم کود دامی نیز به زمین اضافه شود. در طول زمستان کلوخ هائی که در اثر شخم پائیزه ایجاد شده اند در اثر ریزش باران و یا سرما و یخبندان خرد و متلاشی شده و پس از خاتمه زمستان و در فصل بهار زمانی که درجه حرارت برای کشت بذر مناسب باشد بایستی عملیات تکمیلی تهیه زمین به موقع شروع گردد. در بهار زمین را باید دیسک کافی زد تا کلوخ های باقیمانده خرد و نرم شوند و در صورتیکه ریشه و بقایای محصول سال قبل و یا علفهای هرز در زمین باقیمانده باشند توسط هرس از زمین خارج شوند هر گاه سطح خاک زیاد بالا آمده باشد. می توان از غلتک استفاده نمود تا با فشار آن خاک به اندازه کافی نشست کرده برای کاشت بذر آماده شود.

کاشت

شاهدانه گیاهی است بهاره برای همین در مناطق مختلف از حدود اوایل تا اواسط بهار در صورت مساعد بودن شرایط جوی و دما بذر پاشی انجام می گیرد. تا با در نظر گرفتن طول دوره رشد نبات ، گل دهی آن بموقع انجام و محصول نیز در شرایط مساعد رسیده و برداشت گردد بهترین زمان کاشت با در نظر گرفتن واریته و شرایط جوی از اوایل تا اواخر اردیبهشت ماه است هنگام تولید جوانه هر گاه درجه حرارت کاهش یافته و یک درجه سانتی گراد برسد جوانه زدن آن متوقف می گردد. مقدار بذر مورد نیاز بستگی به واریته و نمو استفاده از گیاه دارد در صورتیکه منظور از کاشت شاهدانه تولید دانه باشد حدود 50 تا 70 کیلوگرم در هکتار بذر لازم است ولی اگر برای تولید الیاف کشت گردد حدود 80 تا 100 کیلوگرم بذر مورد نیاز است بنابر این برای تولید الیاف باید بذر بیشتری کشت نمود تا به علت متراکم شدن بوته ها ساقه ها منشعب نشده و الیاف بیشتر و با کیفیت بهتری تولید گردد. عمق لازم برای بذر حدود 2 تا 3 سانتی متر است ولی در هر حال این عمق بستگی به جنس زمین دارد. در صورتیکه کشت بوسیله بذرافشان روی خطوط انجام شود فواصل بوته ها در مورد انواعی که برای تولید دانه کاشته می شوند 15 تا 17 و فواصل خطوط 60 سانتی متر و در مورد انواعی که برای تولید الیاف کاشته می شوند فواصل گیاهان در روی خطوط 20 سانتی متر و فواصل خطوط از هم 80 سانتیمتر باید در نظر گرفته شود و بطورکلی بایستی در هر متر مربع تعداد 160 تا 180 گیاه وجود داشته باشد.

داشت

پس از آنکه عملیات کاشت بذر به پایان رسید در صورتیکه شرایط مساعد باشد حدود 6 تا 10 روز بعد از جوانه تولید شده و بسرعت به رشد خود ادامه خواهد داد لیکن در ابتدای دوره زندگی لازم است یک یا دو مرتبه نسبت به وجین علفهای هرز موجود در زمین اقدام شود در مناطقی که بارندگی کافی وجود ندارد به علت آنکه در دوره زندگی هر هکتار زراعت شاهدانه به حدود 4500 متر مکعب آب نیاز دارد و لذا لازم است در این مدت 6 تا 8 بار آبیاری گردد ولی در مناطق با بارندگی مناسب مثل گیلان و مازندران کاشت آن به صورت دیم امکان پذیر است. مهمترین زمان نیاز به آب در مرحله تولید جوانه و گل می باشد که اگر در این دو مرحله آبیاری کافی نشود یا گیاه مدتی در معرض خشکی قرار گیرد لطمه زیادی به آن وارد می شود بنابراین در این مرحله از رشد باید مزرعه را به اندازه کافی آبیاری کرد.

برداشت

زمان برداشت شاهدانه بستگی به آب و هوا و واریته دارد چون پایه های نر حدود سه هفته زودتر از پایه های ماده میرسند به همین نسبت برداشت آنها زودتر انجام می شود بطورکلی هنگامی که پایه های نر ، گل و در پایه های ماده میوه تشکیل شد می توان برداشت را شروع کرد در زارعتهای کوچک پایه های نر و ماده را جدا از هم برداشت کرده و از پایه های ماده دانه را بدست می آورند در مزارع کوچک برداشت با داس یا چاقو انجام می شود در این حالت بوته ها را معمولاً حدود 3 تا 5 سانتی متر بالاتر از سطح زمین قطع و جهت خشک شدن روی زمین پخش می نمایند. در برداشت با دست خطر شکسته شدن ساقه ها کم ، لیکن مدت زمان برداشت طولانی می باشد. در مزارع بزرگ و در زارعتهای مکانیزه برای برداشت از ماشینهای مخصوص استفاده می کنند این ماشینها قادرند ساقه ها را قطع و در دسته بندیهائیکه هر کدام شامل 15 تا 20 ساقه می باشد، آماده می کنند بسته ها 3 تا 4 روز در مزرعه باقی می ماننند تا خشک شوند سپس آنها را به انبار و یا کارخانه جهت جدا کردن دانه و الیاف انتقال میدهند و یا آنها را به وسیله کمباین های مخصوص جدا می کنند ساقه های شاهدانه که روی زمین باقی می مانند. دراثر فعالیت باکتریها و ریزش باران و شبنم بتدریج پوسیده که مدت زمان لازم برای پوسیدن آنها بستگی به آب و هوا دارد و این عمل معمولاً در مدت یک تا سه هفته انجام می شود در مناطق گرم و مرطوب پوسیدن ساقه ها بهتر و زودتر انجام می شود برای آنکه اثر شبنم روی ساقه ها بهتر و یکنواخت باشد و عمل پوسیدن نیز بطور یکسان انجام شود ساقه ها را به قطر کم در سطح مزرعه پراکنده می نمایند. هر گاه عمل پوشانیدن ساقه بیش از اندازه انجام گیرد کیفیت الیاف کاهش می یابد. بطورکلی در صورتیکه شاهدانه برای تولید الیاف کاشته شود بوته های نر و ماده با هم برداشت می گردند لیکن اگر منظور تولید الیاف و دانه باشد ابتدا با دست بوته های نر و پس از سه هفته بوته های ماده برداشت می شوند.

عملکرد

مقدار محصول شاهدانه از هر هکتار تحت تاثیر عوامل مختلف متفاوت حدود 2 تا 5 تن و حداکثر 7 تن ساقه خشک می باشد که تقریباً 500 تا 1500 کیلوگرم الیاف تولید می نمایند.هر گاه منظور تولید دانه باشد از هر هکتار بطور متوسط 300 تا 400 و حداکثر 1000 کیلوگرم دانه برداشت می شود. همچنین از هر هکتار می توان حدود 5 تن خمیر کاغذ تولید نمود.

دامنه انتشار

استانهای گیلان و مازندران کشت می شود. در بندر گز، خراسان ، مغرب ایران، ترمیس در اراک، بلوچستان و جنوب غربی ایران می روید.




دوشنبه 16 آبان 1390

گیاه سنا

دوشنبه 16 آبان 1390

نوع مطلب :گیاهان دارویی، 
نویسنده :پژمان

نام علمی : Cassia angustifolia 

خانواده :  ارغوان
پراكنش جغرافیایی:

این گیاه به حالت خود رو به مقدار زیاد در افریقا مانند  ناحیه سودان وصحرا،آسیای صغیر،عربستان و سواحل سومالی تا موزامبیك می روید

ودر هندوستان  در بنجاب ،در ایران در نواحی جنوبی وبلوچستان می روید

ویژگی های بوتانیكی:

درختچه ای به ارتفاع 70سانتی متر وچند ساله دارای برگهای مركب برگها كمی پهن وتخم مرغی شكل گل آن زرد مایل به كبود،میوه آن به صورت غلاف قوسی و خمیده از نظر اندازه در حدود طول غلاف باقلا است.برگچه ومیوه آن خاصیت دارویی دارد.

تركیبات شیمیایی ومواد مؤثره:

رئین دارای صمغ،املاح منیزیم ونوعی قند است علاوه بر این دارای ماده اوكسی متیل،آنتراكینون ست ،الو امودین، سنئوزیدها وفلاونوئیدهااز دیگر تركیبات موجود در سنا است

مصارف دارویی:

برگ وتخم سنا به عنوان ملین بصورت بودر یا چای مصرفضمناً در درمان یبوست های مزمن به همراه شیرین بیان كاربرد دارد دارای خاصیت مدر،تسكین دهنده اضطراب وآسم،بواسیر ودرمان خارش های  پوستی می باشد.

نحوه تكثیر:

تكثیر سنا بوسیله بذر است

نیاز های اكولوژیكی:

این گیاه در مرحله بلوغ به هوای گرم وآفتابی نیاز دارد وبیشتر درخاك های لومی رسی رشد می كند

كاشت ،داشت وبرداشت:

زمان مناسب  كاشت مستقیم این گیاه فروردین تا اردیبهشت است0بذر این گیاه را باید قبل از كاشت خراش دهی كردو سپس به مدت 12-10 در آب خیساند بذور 3روز پس از كاشت شروع به جوانه زنی می كنند وپس از 14 روز جوانه زنی آن كامل می شود. این گیاه در مرحله بلوغ كامل به شوری  مقاوم است0 این گیاه در هر هكتار به 100تا 50 كیلو گرم نیتروژن ،20 تا50 كیلو گرم فسفات،20تا30 كیلو گرم پتاس نیاز دارد 0به آبیاری زیاد وغرقابی شدن حساس است

آبیاری آن به صورت فارویی است0زمان برداشت این گیاه پس از كاشت وپس از اینكه برگها رشد كافی نمودند می باشد 0   معمولا ً3برداشت انجام می شود كه برداشت دوم 30تا20 روز پس از برداشت اول و برداشت سوم 30 تا 20روز  پس از برداشت دوم می باشد0 بعداز برداشت برگها را بصورت یك لایه نازك در سایه پهن كرده تا كاملاً خشك شود وجین علفهای هرز در مرحله كاشت در این گیاه ضروری است

عملكرد ومقدار تولید در هكتار:

سنا حدود 2200 تا1400kg در هكتار برگ و200 تا150kg میوه خشك تولید می نماید

پراكنش جغرافیایی:

این گیاه به حالت خود رو به مقدار زیاد در افریقا مانند  ناحیه سودان وصحرا،آسیای صغیر،عربستان و سواحل سومالی تا موزامبیك می روید

ودر هندوستان  در بنجاب ،در ایران در نواحی جنوبی وبلوچستان می روید

ویژگی های بوتانیكی:

درختچه ای به ارتفاع 70سانتی متر وچند ساله دارای برگهای مركب برگها كمی پهن وتخم مرغی شكل گل آن زرد مایل به كبود،میوه آن به صورت غلاف قوسی و خمیده از نظر اندازه در حدود طول غلاف باقلا است.برگچه ومیوه آن خاصیت دارویی دارد.

تركیبات شیمیایی ومواد مؤثره:

رئین دارای صمغ،املاح منیزیم ونوعی قند است علاوه بر این دارای ماده اوكسی متیل،آنتراكینون ست ،الو امودین، سنئوزیدها وفلاونوئیدهااز دیگر تركیبات موجود در سنا است

مصارف دارویی:

برگ وتخم سنا به عنوان ملین بصورت بودر یا چای مصرفضمناً در درمان یبوست های مزمن به همراه شیرین بیان كاربرد دارد دارای خاصیت مدر،تسكین دهنده اضطراب وآسم،بواسیر ودرمان خارش های  پوستی می باشد.

نحوه تكثیر:

تكثیر سنا بوسیله بذر است

نیاز های اكولوژیكی:

این گیاه در مرحله بلوغ به هوای گرم وآفتابی نیاز دارد وبیشتر درخاك های لومی رسی رشد می كند

كاشت ،داشت وبرداشت:

زمان مناسب  كاشت مستقیم این گیاه فروردین تا اردیبهشت است0بذر این گیاه را باید قبل از كاشت خراش دهی كردو سپس به مدت 12-10 در آب خیساند بذور 3روز پس از كاشت شروع به جوانه زنی می كنند وپس از 14 روز جوانه زنی آن كامل می شود. این گیاه در مرحله بلوغ كامل به شوری  مقاوم است0 این گیاه در هر هكتار به 100تا 50 كیلو گرم نیتروژن ،20 تا50 كیلو گرم فسفات،20تا30 كیلو گرم پتاس نیاز دارد 0به آبیاری زیاد وغرقابی شدن حساس است

آبیاری آن به صورت فارویی است0زمان برداشت این گیاه پس از كاشت وپس از اینكه برگها رشد كافی نمودند می باشد 0   معمولا ً3برداشت انجام می شود كه برداشت دوم 30تا20 روز پس از برداشت اول و برداشت سوم 30 تا 20روز  پس از برداشت دوم می باشد0 بعداز برداشت برگها را بصورت یك لایه نازك در سایه پهن كرده تا كاملاً خشك شود وجین علفهای هرز در مرحله كاشت در این گیاه ضروری است

عملكرد ومقدار تولید در هكتار:

سنا حدود 2200 تا1400kg در هكتار برگ و200 تا150kg میوه خشك تولید می نماید




دوشنبه 16 آبان 1390

کنگر

دوشنبه 16 آبان 1390

نوع مطلب :گیاهان دارویی، 
نویسنده :پژمان

اهمیت کشاورزی ، غذائی و اقتصادی

نظر به اهمیتی که این گیاه از نظر تغذیه در کشور ما دارد ، ما این گیاه را ضمن گیاهان زراعی تیره کلاه برگیان ذکر می کنیم ، ولی باید یادآوری کنیم که گر چه کشت وکار این گیاه سودمند در ایران و در کشورهای دیگر متداول نیست ، ولی این گیاه یکی از فراوان ترین گیاهان مناطق کوسهتانی و استپی ایران است که تکثیر آن به فراوانی در طبیعت بطور خود بخود صورت       می گیرد . فراوانی و جمع آوری و اقتصاد آن به حدی است که عملا در کشورما نیازی به کاشت و پرورش آن نیست ، گرچه کشت و کار آن نیز میسر است . تقریبا در کلیه مناطق کوهستانی ایران ، در دامنه های الوند بین همدان و تویسرکان ، همدان و کرمانشاه ، کوههای آذربایجان ، کوههای بختیاری و لرستان ، کوههای کردستان ، کوههای خراسان و کوههای جنوب البرز بویژه در منطقه آبعلی تا پلور این گیاه بطور خودرو به فراوانی می روید . در کشورهای اطراف مدیترانه و کشورهای آفریقائی نیز می روید . از نظر اهمیت غذائی ، قسمت خوراکی این گیاه ته دمبرگهای جوان آنست که از آنها در زیر خاک روئیده و سفید می شوند و سبزی خوشمزه و لطیف و بازارپسندی را تشکیل می دهند که در فصل بهار قبل از اینکه برگهای آن باز شود ، توسط روستائیان کوهستانی جمع آوری و به بازار شهرها و شهرستانها به بهای مناسبی عرضه می شود . مصرف آن در خورشت ( خورشت کنگر که یکی از بهترین غذاهای ایرانی است ) و بطور مخلوط با ماست ( کنگر ماست که بسیار معروف است ) و بصورت پخته و خام مورد تغذیه قرار می گیرد . حتی برخی افراد از آن کوکوی کنگر تهیه می کنند . ولی این گیاه عملا در بازارهای اروپا دیده نمی شوند و یا کمتر وارد می شود ، چون در آب و هوای مرطوب و سرد اروپا بخوبی نمی روید . در کتابهای اروپائی نیز کمتر اسمی از آن برده می شود و غذاشناسان اروپائی کمتر آن را می شناسند . دارای ویتامینهایC , B , A  فراوان و املاح سودمند غذائی زیاد است . اشتهاآور است و ترشحات غدد را تقویت می کند و تنها یک مقوی ساده نیست ، بلکه محرک شهوت بوده و آن را لذت بخش می نماید ( جزایری – 1352 ) . بیماری " برص " را که ازعدم تعادل تراوشات غدد داخلی ناشی می شود ، معالجه می کند .

بادشکن و پیشاب آور است . هضم غذا را آسان می کند و به درمان بیماری دیابت ( مرض قند ) کمک می کند . اثرات داروئی آن را در بخش دیگری مفصلا بیان خواهیم کرد . روی هم رفته  گیاه شفابخشی است که برای بسیاری از بیماریها معالج است .

از نظر اقتصادی باید گفت که مصرف آن در ایران بسیار زیاد و چند جانبه است و می تواند درآمد خوبی عاید سازد .

ویژگیهای گیاهی کنگر

این گیاه در کشورهای آسیائی ، آفریقائی و خاورمیانه از جمله ایران کسترشگاه بسیار وسیعی دارد و در ارتفاعات متوسط از 500 – 2500 متر از سطح دریا در جلگه ها و دامنه های کوهستانهای استپی ایران به فراوانی می روید . در آذربایجان ، کردستان ، لرستان ، جنوب البرز، کرمان ، خراسان ، بلوچستان می روید .

گیاهیست از گروه گیاهان عالی گلدار، ازرده دولپه ایها و از گیاهان پایا ( ریشه پایا ) از تیره کلاه برگیان ( مرکبان ) COMPOSITAE ، ازچنین GUNDELIA ، ازگونه GUNDELIA TOURNEFORTIIL .

نامهای فارسی و عربی آن کنگر، عکوب ، سلبین ، جزمع ، حرشف ، کندل ، جندل ، کعیب ، کعوب ، عقوب ، شکاغی ، طوبه ، کافیلو و کنگرخر، کنگرکوهی و غیره می باشد . نام ترکی آن کنگر، نام انگلیسی آنACANTHUS PRICKLY ARTICHOKE  نام فرانسه آن UNESORTE DARTICHAUT ، نام آلمانی آن   EINE ART = ARTISCHOCKE   EINE ART = ARTISCHOCKE  .

ریشه آن : قطور، محوری و عمیق ، پایا با پوسته سیاه

ساقه آن : علفی ، نیمه علفی ، قطور، افراشته و منشعب ، هر انشعاب به یک گل منتهی می شود .

برگها : نیمه ساقه آغوش ( نیمه پرفولیه ) بدون دمبرگ ، خشن ، ضخیم ، چرمی ، با بریدگیهای عمیق و با کناره دندانه دار ، هر یک از دندانه ها منتهی به یک تیغ تیز ، شکل ظاهری برگ خنجری یا بشکل قمه دندانه دار، برگهای پائین بوته در قاعده باریک تر شده و شکل دمبرگ نشان می دهند . برگهای بالا بدون دمبرگ و گاهی دور گل را احاطه می کنند . رگبرگها بسیار پهن و مشخص ، براکته های واقعی دردور گلها چرمی و سرنیزه ای و به یک خار خشن منتهی می شود و طول آنها بمراتب از طول گلچه ها بلندتر است . دمبرگها ی جوان بسیار لطیف و سفید رنگ .

گل آذین : نهنج تخم مرغی شکل قهوه ای رنگ که گلها بطور پراکنده در روی آن  می رویند و گلچه ها بشکل ستاره کوچک صورتی یا بنفش رنگ در روی آن دیده میشود .

گلچه ها پیوسته گلبرگ ، فقط لبه گلبرگها در انتهای خود به 5 قسمت مشخص تقسیم شده است .

میوه : فندقه خشک ناشکوفا ، ریز و قابل پراکنش .

بذر : سبک ، کشیده ، پوسته میوه بر روی آن چسبیده ، دارای چترموئی و قابل پراکنش ، در شرایط مساعد بخوبی می روید ، دارای  نامیه خوب و بادوام .

اکولوژی کنگر

از نظر آب و هوا گیاهیست بسیار کم نیاز و مقاوم به سرما و خشکی هوا و تغییرات شدید درجه حرارت شبانه روز را تحمل می کند . به همین دلیل گسترشگاه آن در آسیا و آفریقا بسیار وسیع می باشد . گاهی فراوانی آن در دامنه کوهستانهای ایران بویژه در آذربایجان ، بین زنجان وهمدان ، در دامنه های الوند و دامنه های البرز بقدری زیاد می شود که عملا یک کنگرستان               (  GUNDELIATUM) تشکیل می دهد ، ولی اکثرا همراه گیاهان دیگر مانند انواع زولا       (  ERINGIUM) ، هویج صحرائی (  DAUCUS) ، و گیاهان پیازی از جمله لاله             ( TULIPA ) ، سیرها( ALLIUM ) و غیره دیده می شود .

از نظر خاک و شرایط آن ، کنگر خاکهای عمیق و معدنی ریزشی و لغزشی را که از خرد شدن سنگها ی کوهستان و جابجا شدن آنها بدست می آید می پسندد ، چون این خاکها اولا بسیار عمیق بوده و کنگر با ریشه عمیق خود می تواند رطوبت را از لایه های مختلف آن بالا بکشد و از خشک شدن نجات یافته ، سالها به زندگی خود ادامه دهد . ثانیا این خاکها دارای ذرات گوشه تیز هستند و در داخل آنها سنگهای بزرگی جای می گیرد که پناه خوبی برای ریشه کنگر می باشد . خاکهائی که کنگر درآنها می روید ، ازلحاظ مواد آلی چندان غنی نیستند و هوموس کمی دارند . آب آنها بخوبی زه کشی طبیعی می شود .

قسمت خوراکی کنگر نیزدر درون همین خاکها تشکیل می شود ، یعنی بتدریج که برگها و دمبرگها ی کنگر رشد می کند ، خاک دامنه کوهستان اطراف آن را بطور طبیعی می پوشاند و یکنوع عمل سفید کردن طبیعی صورت می گیرد که بعدا روستائیان و کوه نشینان آنها را کنده و به بازار می آورند .

مواد آلی خاکهائی که کنگر درآنها می روید ، از ریختن فضولات دامها که در مناطق رویش آن به چرا می پردازند ، تامین می شود .

تکثیر آن و کشت و کار و پرورش آن هم در زمینهای کوهپایه ای مشابه بخوبی امکان پذیر است و چنانچه گفته شد ، فراوانی کنگر بحدی است که کشت و کار آن تصورنمی رود صرفه اقتصادی داشته باشد .

نژادها و واریته ها

تا کنون نژادهائی ازآن نام برده نشده ، ولی بنظر می رسد که با توجه به گسترشگاه وسیع این گیاه فرمهای جغرافیائی و نژادهای پاکوتاه و پابلند و زود رشد و دیررشد داشته باشد .

کنگر فرنگی (  CYNARA CARDANCULUS)

اهمیت کشاورزی ، غذائی و اقتصادی

کنگر فرنگی هم مانند " آرتیشو" یکی از گیاهان پر اهمیت تیره کلاه برکیان ( مرکبان ) است که زمان طولانی است کشت و کارآن به عنوان گیاه غذائی و نوعی سبزی در کشورهای پیشرفته بویژه در کشورهای اروپائی متداول است ، ولی هنوز چنانچه باید و شاید کاشت و پرورش آن در ایران رایج و متداول نگشته است ، گرچه بعد از جنگ جهانی کاشت آن در ایران ابتدا در منطقه کرج و بویژه در دانشکده کشاورزی کرج توسط استادان وقت باغبانی آغاز و مورد آزمایش قرار گرفته است ، ولی چندان مورد استقبال قرار نگرفته ، زیرا :

اولا کاشت و پرورش آن مراقبتهای ویژه ای مانند سفید کردن دمبرگ و غیره لازم دارد که روستائیان ایران چندان با آن آشنا نیستند .

ثانیا مزه آن چندان مناسب ذائقه ایرانیها نیست و ابتدا باید به آن عادت نمایند که مدتی طول می کشد .

ثالثا درمقایسه با کنگرایرانی که شرح آن گذشت ، گرچه از نظر تولید می تواند پرعملکرد از آن باشد ، ولی دمبرگهای کنگر فرنگی که مورد تغذیه قرار می گیرد ، دارای الیافیست که لطافت آن به لطافت کنگر ایرانی نمی رسد و همچنین از نظر کشاورزی و اقتصادی وقتی طبیعت کنگر فراوانی را در مناطق کوهستانی ایران به رایگان می رویاند و براحتی در دسترس قرار میدهد ،لزوم کاشت کنگر فرنگی بعنوان سبزی مشابه با آن چندان احساس نمی شود . با وجود این کنگر فرنگی یک گیاه پر سود و سودمندیست که دمبرگهای سفید کرده آن به مصرف غذائی ( خورشت ، کنارغذاهای فرنگی بعنوان سبزی و غیره ) می رسد .

از نظر غذائی دارای املاح فراوان و همچنین دارای ویتامینهای  A و B وC قابل ملاحظه ای است . دارای هورمونهای گیاهیست و ترشحات غدد داخلی را تنظیم می کند و فزاینده نیروی جنسی است و محرک شهوت . بادشکن و پیشاب آور است . با الیافی که دارد ، هضم غذا را آسان        می کند . به درمان بیماری قند کمک می کند . از ریزش مو جلوگیری کرده و به درمان کچلی کمک می کند . برای معالجه بیماریهای پوستی سودمند بوده و ضد خارش است . تقریبا ویژگیهای غذائی و درمانی آن شبیه کنگر ایرانی است . گیاهیست بزرگ که در هر هکتار اگر صحیح عمل شود ، 9500 -10000 بوته از آن بعمل می آید که هربوته با نرخ روز درحدود بیش از 150ریال ارزش دارد . مناسب سوپر مارکتها و بازارهای سبزی مناطق پر درآمد است . درایران از آن خورشت خوشمزه ای تهیه می کنند . برای پرورش آن رجوع شود به سبزیکاری .


ویژگیهای گیاهی کنگرفرنگی

کنگرفرنگی گیاهی است دو ساله یا چند ساله از گیاهان عالی و گلدار و از رده دولپه ای ها ، از تیرهCOMPOSITAE  ، از جنسCYNARA  ، از گونه CYNARA CARDUNCULUS

نام فارسی آن کنگرفرنگی ، نام انگلیسی آن ARTICHOKE ، نام فرانسه آن CARDON, CHARDONETTE ، نام آلمانی آن EINE ART ARTISCHOKE .

ریشه آن نسبتا بلند، محوری ، نسبتا قطور مانند کنگر ایرانی و دارای ریشه های فرعی کوچک ، ریشه پایا .

ساقه : هوائی ، علفی ، آبدار ، سبز رمگ و منتهی به یک گل مرکب.

برگ ها : بزرگ به طول 1- 5/1 متر ، به پهنای بیش از 5/0 متر ، کشیده ، نیمه افراشته ، سبز مایل به آبی (کبود) ، حاشیه برگ ها دارای بریدگی های عمیق که به دمبرگ یا به رگبرگ وسطی می رسد. نوک بریدگی های برگ به یک خار نوک تیز ختم می شود. پشت برگ ها کرک دارف دمبرگ یا دنباله برگ وسطی پهن، آبدار، پس از سفید کردن خوردنی است. (برای آگاهی از روش کشت و کار و سفید کردن، به دروس سبزیکاری مراجعه شود).

غنچه: مانند اکثر گیاهان تیره کلاه برکیان و شبیه غنچه (آرتیشو) ولی کوچک تر بوده و خوراکی نیست و کاسبرگ های آن گوشتی و آبدار نیستند.

گل آذین : نهنج پهن و گلچه های کوچک با برگ های لوله ای چسبیده، اکثرا به رنگ قرمز ارغوانی، پرچم ها 5 عدد، مادگی دارای یک تخمدان دو برچه ای و با کلاله دو شاخه.

میوه : یک فندققه خشک یا ناشکوفا با کرک های چتری قابل پراکنش.

دانه : کوچک ، کشیده ، پوسته میوه بر روی آن چسبیده ، قوه نامیه آن زیاد.

اکولوژی کنگر فرنگی

کنگر فرنگی طالب آب و هوای نیمه خشک استوایی است. بسیار روشنایی پسند و مقاوم به خشکی و سرماست.

خاک های عمیق و حاصلخیز را دوست دارد. زمین آن باید خوب قابل نفوذ و زه کشی شده باشد.

نژادهای کنگر فرنگی

از این گونه نژادها و واریته های زیادی را نام نبرده اند و فقط در نشریات زبان فرانسه به یک نژاد اصلاح شده بدون خار سفید(CARDON BLANC AMELIORE SANS EPINES اشاره شده است.




دوشنبه 16 آبان 1390

زردچـــــــــــوبه

دوشنبه 16 آبان 1390

نوع مطلب :گیاهان دارویی، 
نویسنده :پژمان

ریشه گیاهی اســـــــــــت بنام Cucuma domestica ،Curcuma longa،كه بنام Tumericroot  در جهان مشــــــــــــــهور است.این گیاه بومی نواحی جنوبی آسیاست و بطور وسیع در تمام نقاط هند نواحی جنوب چین ،تایوان،ژاپن،اندونـــــزی و بعضی نواحی آفریقا كشت می شود. بیشترین محصول زردچوبه دنیا از هندوستان تامین میــشود.نام هندی آن به معنی زعفران هندی،نام چینی آن به معنی زنجفیل زرد است. این گیاه از خانواده زنجفیل Zingiberaceae است.

خصوصیات گیاهشناسی

 گیاه علــفی و چند ساله است،ارتفاع گیاه 5/1 متر می رسد،دارای ساقه زیر زمینی (ریزوم) متورم است كه از چندین ساقه هوایی بیرون می آید. برگ های آن سبز روشن شبیه برگ موز به درازای 5/.تا1 متر است كه در قسمــــــت های پایین ساقه بدون دمبرگ و در قسمت بالای برگها كامل دیده می شود و ساقه ی گلدار آن از بین برگهــــــــا خارج می شود . گل های آن مجتمع و سنبله به رنگ زرد و تخم آن خیلی ریز و سیاه رنگ است و انواع تخم ها بدون نطفه و عقیم هستند،تكثیر آن از طریق كاشت قطعاتی از ساقه زیر زمینی سال رویش قبل یا ساقه هــــــــوایی ریشه دار آن میباشد. منظور از ساقه هوایی ریشه دار این است كه معمولا از كنار برگ های قاعده ی ســــــــــاقه مرتبا شاخه های كوچك ضخیمی خارج می شود. آب و هوای گرم و مرطوب و خاك های زهكــــــــــــــــش دار برای رویش آن مناسب است. قطعات ریزوم در عمق 8-7 سانتیمتری و با فاصله ی 30 سانتیـــــــــــمتر از هم می كارند. قسمت مورد استفاده گیاه به عنوان ادویه و از نظر خوراكی و دارویی ریزوم است كه مــعمولا 12-10 ماه پس از كاشت موقع برداشت آن فرا میرسد. از مزرعه زردچوبه به طور متوسط در هر هكتار 12-10 تن ریــــــزوم تازه خام برداشت می شود،معمولا ریزوم را پس از خارج كردن از زمین تمیز كرده ریشه های آن را جدا نــــــــــــــموده و خوب با آب میشویند، پس از آن در آب جوش قرار داده كمی میجوشانند و سپس آن را خــــــــــــارج كرده و پهن می كنند تا در مدت چند روز خشك شود در این مراحل سه چهارم وزن ریزوم خام از دست میرود. ســطح خارجی ریزوم خشك شده و آماده شده به رنگ خاكستری مایل به زرد یا قهوه ای مایل به زرد است، بوی معطر و طعم آن تلخ است. آن پــــــــــس از قطعه قطعه كردن به 2 صورت به بازار عرضه می كنند. یكی به صورت استوانه ای به طول 8-4 سانتی متر و قطر 2-1 سانتی متر و دیگری نوع گرد است كه از  ریزوم اولیه به دست می آید. نوع دوم معمولا مرغوبتر است.از نظر كاربرد و مصرف زرد چوبه در روزگاران كهن در خاور دور به سبب رنگ زرد درخشان و زیبایی كه تولید میكند در رنگرزی پارچه های ابریشمی و پنبه ای و همچـــــــــــنین در خوراك ها مورد توجه بوده است،این رنگ زرد درخشان به سبب كوركومین است.در حال حاضر به عنوان معطر در طبخ غذا ها مورد توجـه است.در نواحی لاهیجان و شمال كشور هم قابل كشت است.

 نیازهای اكولوژیكی

  در فصل پاییز هنگام آماده سازی زمین 25-20 تن در هكتار كود دامی،اگر زمین تهی بود این مقدار به 100-75 تن در هكــــــــتار می رسد،فسفر ازت و پتاس نیز به وضعیت خاك بستگی دارد،100 كیلو در هكتار ازت ،100 كیلو در هـــكتار اكسید فسفر و 200 كیلو در هكتار پتاس.یك سوم ازت را در زمان كاشت ،یك سوم 30 روز و ما بقی را 60 روز پـــس از كاشت به خاك اضافه می شود.استفاده از كود های شیمیایی و حیوانی نقش عمده ای در افزایش عمـــــــلكرد دارد.زرد چوبه گیاهی است كم و بیش مقاوم به آفات و بیماریها .لكه برگی از آفاتی است كه در طول رویــش گیاه را تهدید میكند. لكه های سفید رنگ كه در دو طرف سطح برگ های آلوده به خصوص در نواحی فوقـــــــــــانی برگ ها مشاهده می شود. در سال های اخیر مشاهده شده است كه ریزوم زردچوبه توسط پیــــــتیوم آلوده شده و خسارات زیادی به محصولات وارد می شود.استفاده از سموم مناسب و كاربرد به زراعی در كنترل این بیماری بســـــــیار موثر است. زمان برداشت گونه های مختلف متفاوت است. معمولا 7 تا 9 ماه پس از سبز شدن ریزوم میتــــــــوان اندام های زیر زمینی را بر داشت كرد، اواسط پاییز تا اواخر زمستان زمان مناسبی برای برداشـت ریزوم است.قبل از برداشت پیكر رویشی گیاهان(ساقه و برگ) را از ناحیه زمین قطع میكنند تا برداشت آسان شود.

 تركیبات شیمیایی

  1-كوركومین2-تورمرون3-زینــــــــــجی برون 4-فلاندرون 5- كارون 6-كامفور7- كوكومون،چربی نشاسته اسانس روغنی فرار و تورمرول و... است.در بیخ خشك آن حدود 8/5 درصــد اسانس است كه شامل یك كتون و الكل و در تازه ی آن حدود 24/. درصد اسانس است كه در آن ماده زینجی برین یافت می شود.

  خواص دارویی

 زردچوبه از قدیم به عنــــوان هضم كننده غذا و صفرا آور مصرف می شده .از زرد چوبه داروهای زیادی به شكل خوراكی و موضــعی تهیه می شود كه محصولات موضعی مانند:پماد، روغن، كرم و لوسیون برای زخم ها، اگزما و ورم به كار مــــــــــــــــی رود و اشكال خوراكی آن به صورت قرص،شربت و آمپول استفاده می شود.زرد چوبه از زمان قدیم در طب آیــــــــــورودا به عنوان ضد ورم استفاده می شده است. از اثرات مهم زردچوبه تحریك ترشحات پانكراس است،تــــــحقیقات بر روی اسانس زرد چوبه نشان داده است كه دارای اثر صفرا آور و حل و دفع سنگ مثانه می بـاشد. كوركومین Curcomin مهم ترین ماده موثره زرد چوبه، دارای خواص ضد سموم كبد،ضد ورم و ضد عفــــــونت است.از اثرات دیگر آن كه به تازگی تایید شده است،خواص ضد موتاژن،ضد ایدز و ضد اكسیـدان است.ماده دیگر زرد چوبه بنام Turmeronear دارای خاصیت ضد سم مار بوده و قادر به خنثی كردن بسیـاری از سموم مارها است.با وجودی كه تا كنون اثرات جانبی از زرئدچوبه گزارش نشده است ولی در موارد مـصرف آن باید احتیاط صورت گیرد.از جمله مصرف آن در زمان حاملگی باید متعادل باشد،همچنین كـــــسانی كه مجرای كیسه صفرای آنها بسته و یا دارای اشكال است و یا اینكه دارای سنگ های صفرایی در كیسه صفرای خود هستند باید با احتیاط از زردچوبه استفاده كنند مصرف زردچوبه به همراه غذا ها و دارو ها بلا مـانع بوده و تداخلی ایجاد نمیكند، مقدار مصرف روزانه زردچوبه 3-5/1 گرم در روز است.گر چه قسمت عــــــــــمده زردچوبه در دنیا در تغذیه و به صورت پودر مصرف میشود ولی اشكال مختلف دارویی آن نیز در داروخانه های گیاهی بسیاری از كشور ها وجود دارد.

زردچوبه طبق نظر حكمای طب سنتی گرم است و از نظر خواص گرفتگی و انسداد كبد را باز میكند و اگر 4 گــــرم آن با سركه رقیق مخلوط شده بیاشامید برای یرقان مناسب است. برای تسكین درد دندان جویدن آن مفید اســت. استفاده بیش از حد آن برای قلب مضر است، برای رفع عوارض آن از آب لیمو ترش استفاده می شود. به عنوان بادشـكن، تصفیه كننده خون و تب بر نیز استفاده می شود. به عنوان بند آورنده خونریزی،جوشانده ی آن برای رفع سوزش چشم،استفادهی آن برای درد رماتیسم، سرفه و سل مفید است. ساقه ی زیرزمینی این گیاه به رنگ لیــمویی مخلوط با برگ های آن برای معالجه ی اضافه وزن و چربی زاید بدن خورده می شود. شیره ی رقیق آن به عنوان ضد انگل مصرف می شود. 




دوشنبه 16 آبان 1390

کارشکنی برخی کشورهای اروپایی در پرداخت پول صادرات گیاهان دارویی

دوشنبه 16 آبان 1390

نوع مطلب :عمومی، 
نویسنده :پژمان

سیدجلیل مغازه‌ای در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس با بیان اینکه گیاهان دارویی متنوعی به کشورهای اروپایی و خاوردور صادر می‌شود، گفت: صادرات به کشورهای آمریکایی امکانپذیر نیست و تضمینی برای برگشت پول از کشورهای اروپایی هم وجود ندارد.
رئیس اتحادیه صادر کنندگان گیاهان دارویی افزود: امکان ضعیف برگشت پول از کشورهای اروپایی صادرکنندگان داخل را با شک و تردید مواجه کرده است. 
وی افزود: از سوی دیگر به دلیل خشکسالی در کشور منابع طبیعی اجازه برداشت گیاهان دارویی از مراتع را نمی‌دهد. 
مغازه‌‌ای تاکید کرد: گیاهان دارویی کشور متنوع و عصاره‌های آن برای استحصال انواع داروهای گیاهی قابل استفاده است اما محدودیت‌های یاد شده تولید و ارزآوری به کشور را کم کرده است.
مغازه‌ای افزود: طی سالهای اخیر به دلیل دو علت یادشده میزان صادرات گیاهان دارویی کاهش یافته است.
رئیس اتحادیه صادر کنندگان گیاهان دارویی در مورد میزان صادرات، میزان ارزآوری و کشورهای وارد کننده گفت: این آمارها باید از گمرک کشور اخذ شود.




دوشنبه 16 آبان 1390

«حنا» ضد قارچ است

دوشنبه 16 آبان 1390

نویسنده :پژمان

فراز مجاب در گفت‌وگو با خبرنگار بهداشت و درمان باشگاه خبری فارس «توانا» اظهار داشت: "حنا" یکی از گیاهانی است که از برگ‌های آن استفاده می‌شود و برگ‌های آن در مجاورت با آب، ایجاد رنگ می‌کند.

وی گفت: از قدیم‌الایام گیاه "حنا" برای رنگ کردن الیاف پارچه‌ها و نخ‌ها مورد استفاده قرار می‌گرفت و یکی از گیاهان صادراتی کشور ایران است.

استاد داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی اضافه کرد: معمولاً از گیاه "حنا" برای رنگین کردن پوست نیز استفاده می‌‌شود. "حنا" ضد ترک خوردگی پوست است و کسانی که پوست دست یا پایشان ترک می‌خورد، می‌توانند از حنا برای رفع آن استفاده کنند.

مجاب بیان داشت: "حنا" گیاهی مفید و ضد قارچ است اما مصرف خوراکی آن موجب بروز مسمومیت می‌شود به دلیل اینکه "حنا" یک ماده سمی است.




شنبه 14 آبان 1390

زنجبیل ضد سرماخوردگی است

شنبه 14 آبان 1390

نویسنده :پژمان

محمد صالحی سورمقی استاد فارماکولوژی دانشگاه علوم پزشکی تهران در گفت‌وگو با خبرنگار بهداشت و درمان باشگاه خبری فارس «توانا» اظهار داشت: در فصول سرد سال بروز بیماری‌های ویروسی افزایش پیدا می‌کند که سرماخوردگی شایع‌ترین آنهاست.

وی گفت: میکروب‌ها و ویروس‌ها مسری هستند و بیماری را به دیگران منتقل می‌کنند و در مکانی که افرادی دچار سرماخوردگی باشند، ویروس‌ها می‌توانند بیماری را به افراد دیگر منتقل کنند.

استاد فارماکولوژی دانشگاه علوم پزشکی تهران افزود: پیشگیری بهترین کار است و در این صورت 50 درصد از بروز بیماری‌ها کاهش پیدا می‌کند؛ اگر افراد قبل از اینکه دچار سرماخوردگی شوند، بدن خود را ایمن کنند، از بروز سرماخوردگی پیشگیری کرده‌اند.

صالحی سورمقی بیان داشت: مصرف میوه‌ها و سبزی‌ها موجب تقویت سیستم ایمنی بدن می‌شود همچنین استراحت یکی از عوامل مهمی است که ایمنی بدن را افزایش می‌دهد؛ کم‌خوابی نیز‌ بر سیستم ایمنی بدن تأثیر می‌گذارد.

وی ادامه داد: اگر افراد دچار سرماخوردگی شدند، برای رفع درد و کاهش تب می‌توانند از جوشانده زنجبیل استفاده کنند. زنجبیل داروی گیاهی ضد سرماخوردگی است و طبیعتی گرم دارد و برای برطرف کردن عوارض سرماخوردگی بسیار مفید است.

استاد فارماکولوژی دانشگاه علوم پزشکی تهران بیان کرد: از زنجبیل قطره‌ای صنعتی ساخته شده که اثر آن بسیار بهتر است و سریع جذب می‌شود.




شنبه 14 آبان 1390

گل ختمی ضد سرفه قوی است

شنبه 14 آبان 1390

نویسنده :پژمان

محمدصالحی سورمقی استاد فارماکولوژی دانشگاه علوم پزشکی تهران در گفت‌وگو با خبرنگار بهداشت و درمان باشگاه خبری فارس«توانا»، اظهار داشت: گل ختمی یکی از داروهای گیاهی است که دارای موسیلاژی است.

وی گفت: گل ختمی جزو گیاهان لعاب دار است و گیاهان لعاب دار گیاهانی هستند که سرشار از ترکیبات قندی به نام موسیلاژ هستند که برای نرم کردن مجرای تنفسی بسیار اهمیت دارد.

استاد فارماکولوژی دانشگاه علوم پزشکی تهران بیان داشت: خیلی از افراد زمانی که دچار سرماخوردگی می‌شوند مجاری تنفسی آنها خشک و تحریکات آن کاهش پیدا می‌کند به همین دلیل افراد مدام سرفه‌های خشک می‌کنند
می‌توان جوشانده گل ختمی را با یک قاشق عسل مصرف کرد که این محلول ضدسرفه قوی است و تاثیر آن را دو برابر می‌کند.

صالحی سورمقی ادامه داد: گل ختمی از جمله گیاهانی است که در کشورهای اروپایی داروهای فراوانی از آن تهیه کردند و اگر بخواهیم به شکل سنتی از این گیاه استفاده کنیم 5 تا 10 گرم از آن را در قوری ریخته و به مدت 15 دقیقه برروی شعله غیر مستقیم قرار داده شود.

وی بیان کرد: برخی از گیاهان داروی که دارای ترکیبات لعاب دار هستند مانند گل ختمی و گل بنفشه را نباید روی شعله مستقیم آن را قرار داد به دلیل آنکه حرارت مستقیم موجب می‌شود که ترکیبات گیاه تغییر پیدا کند.




دوشنبه 2 آبان 1390

مصرف خاکشیر و سبوس گندم یبوست را از بین می‌برد

دوشنبه 2 آبان 1390

نویسنده :پژمان

فراز مجاب در گفت‌وگو با خبرنگار بهداشت و درمان باشگاه خبری فارس توانا اظهار داشت:‌ داروهای ملین و مسهل داروهایی هستند که برای درمان یبوست در طب سنتی استفاده می‌شوند.

وی گفت: البته بهترین روش درمان بیمارهای گوارشی از جمله یبوست تغییر شیوه زندگی است. نداشتن ورزش و عادت به برخی از رژیم‌های غذایی قابض موجب بروز یبوست می‌شود. البته ورزش از این بیماری پیشگیری می‌کند.

استاد داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی اضافه کرد: برخی مواد غذایی مانند آلو، سبزی‌ها و میوه‌ها به درمان بیماری یبوست کمک می‌کند ولی اگر این مواد غذایی در درمان یبوست موثر نباشد می‌توان از داروهای مسهل استفاده کرد.

مجاب افزود: یکی از فرآورده‌هایی که در درمان یبوست مورد استفاده قرار می‌گیرد سبوس گندم و اسبرزه است. این داروها موجب می‌شود که حجم مواد دفعی افزایش پیدا کند و به راحتی از دستگاه گوارش خارج شود.

وی بیان داشت: اسبرزه قدرت بیشتری نسبت به خاکشیر دارد. موادی مانند شیرخشت و ترنجبین نیز از جمله داروهای گیاهی هستند که دارای مواد قندی هستند و در درمان بیماری یبوست به کار برده می‌شود.

وی ادامه داد: شربت عسل نیز مسهل خفیفی است که می‌توان در مواقعی که یبوست شدید نیست استفاده کرد.

استاد داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی اظهار داشت: برخی از روغن‌ها مانند روغن بادام، زیتون و روغن کرچک نیز کمک کننده هستند و  از این روغن‌ها در درمان یبوست استفاده می‌کنند.




  • کل صفحات: 72
  • 1  
  • 2  
  • 3  
  • 4  
  • 5  
  • 6  
  • 7  
  • ...