تبلیغات معرفی درختان و درختچه های دارویی استان همدان
دوشنبه 12 فروردین 1387
معرفی درختان و درختچه های دارویی استان همدان
رمضان كلوندی1 و شهرام هاشم پور1
1- مركز تحقیقات كشاورزی و منابع طبیعی استان همدان
همدان- كیلومتر5 جاده تهران- مركز تحقیقات كشاورزی و منابع طبیعی استان همدان - كد پستی 65155 - صندوق پستی 887- تلفن 254547-254548(0811)-دور نگار2730(0811237)
خلاصه
توجه به داروهایگیاهیوبهتبع آنگیاهانداروییو لزوم شناسایی مناطق پراكنش وسایر ویژگیهای این گیاهان زمینه این تحقیق را فراهم نموده است.جهت انجام كار در طی عملیاتصحرایی اقدام به جمعآوری نمونههای درختان ودرختچههای داروییواطلاعات بومیان گردید.جهت تكمیل اطلاعات مربوط به هر درخت یا درختچه اطلاعات مورد نیازدررابطه با اسم علمی- خانواده- اسم فارسی- اسمهای محلی- اسم انگلیسی مشخصات گیاهشناسی- زیستگاه- انداممورد استفاده- نحوه استفاده- موارد استفاده درطب سنتی و محلی - تركیب شیمیایی -گرد آوری شد.
واژه های کلیدی : شناسایی ، گیاهان داروئی ، همدان .
مقدمه
با توجه به عوارض جانبی داروهای شیمیایی و مشكلاتی كه در زمینه مصرف برخی از آنها به وجود میآید توجه به سمت و سوی داروهای گیاهی و گیاهان دارویی افزایش یافته است.شرایط اقلیمی متنوع حاكم بر ایران زمین زمینه مناسبی برای رویش بسیاری از گونه های دارویی را فراهم نموده است كه به منظور همراهی با موج جهانی توجه به گیاهان دارویی لازم است تا اقدام به شناسایی این منابع مهم ژنتیكی كرده و محل استقرار آنها شناسایی گردد و در مراحل بعدی اقدام به كشت و اهلی كردن و بررسی مواد موثره این منابع بشود. در راستای نیل به این اهداف ، درختان و درختچه های استان همدان شناسایی و اطلاعات علمی ، اقتصادی، اجتماعی آنها شامل مشخصات گیاهشناسی ، مصارف محلی ، بررسی مواد موثره مورد بررسی قرار گرفتند .استان همدان با حدود 9/1 میلیون هكتار وسعت دارای 315 گونه گیاهی دارویی است كه 43 گونه آن متعلق به درختان ودرختچه های دارویی است كه نقاط مختلف استان همدان پراكنده اند. منابع متنوعی در خصوص گیاهان دارویی تالیف و چاپ شده است كه حاوی اطلاعات خوبی در زمینه گیاهان دارویی و - هستند ولی منبعی كه اختصاصا مربوط به گیاهان دارویی استان همدان باشد مشاهده نگردید.
مواد و روشها
در طیعملیات صحراییاقدام به جمعآوری كلیه نمونههای درختیودرختچهای با روش استاندارد اقدام شدودرحین جمعآوری اطلاعاتی از قبیل آدرس دقیقمحل جمعآوری، ارتفاع محل،جهت شیب،- یادداشت برداری شد. در هر جمعآوری به كمك راهنمایان محلی و افراد آگاه در زمینه گیاهان دارویی و طب سنتی ، درختان و درختچه هایی كه دارای كاربردهای محلی شناسایی و اطلاعاتی از قبیل نام محلی ، نوع كاربرد و مصرف محلی ، نحوه مصرف و سایر موارد مورد لزوم برای هر كدام كسب گردید. برای نمونه های جمع آوری شده پس از شناسایی نهایی نام علمی، نام فارسی، نامخانواده، مشخصات گیاهشناسی ، زیستگاه ، نقشه انتشار، تركیب شیمیایی، خواص درمانی ذكر شده در منابع، كاربرد و خواص محلی ، نام منابعی كه از گیاه دارویی موردنظرنام برده شده است ، اندام مورد استفاده،- مشخص گردید .جهت كسب اطلاعات محلی از نحوه مصرف گیاهان دارویی ، پرسشنامه هایی تهیه و بین افراد بومی توزیع گردید.
نتایج و بحث
پس از اتمام مدت تحقیق 315 گونه گیاهی دارویی خود رو در عرصه های منابع طبیعی استان همدان شناسایی گردیدند كه159 گونه از این تعداد دارای مصارف درمانی سنتی در استان بوده و 156 گونه فاقد استفاده سنتی و بومی در استان هستند ولی در منابع دارویی مختلف از آنها به عنوان گیاهان دارویی نام برده شده است . از78گونه آنها هم در منابع دارویی نام برده شده است و هم در استان دارای مصارف محلی هستند .44 گونه از مجموع گونه های دارویی جمع آوری شده از سطح استان همدان شامل گونههای درختی و درختچه ای می باشند.
لیست درختان و درختچههای دارویی استان همدان
ردیف | نام علمی |
1 | Amygdalus lycioides Spach |
2 | Amygdalus haussknechtii (C.K.Schneider)Borm |
3 | Atraphaxis spinosa L. |
4 | Berberis integerrima Bge. |
5 | Capparis Spinosa L. |
6 | Celtis caucasica Willd |
7 | Cerasus mahaleb (L.) Miller |
8 | Cerasus microcarpa (C.A.Mey)Boiss |
9 | Cercis siliquastrum L. |
10 | Clematis orientalis L. |
11 | Cornus australis C.A. Mey |
12 | Cotoneaster luristanica Klotz. |
13 | Cotoneaster nummularioides Pojark |
14 | Cotoneaster ovatus pojark. |
15 | Crataegus aronia (L.)Boiss.ex.Dc |
16 | Crataegus pontica C.Koch |
17 | Crataegus pseudoheterophylla Pojark |
18 | Cydonia oblonga Miller. |
19 | Daphne mucronata Royle |
20 | Elaeagnus angustifolia L. |
21 | Ephedra major Host, |
22 | Ficus rupestris (Hausskn.ex. Boiss) Azizian. |
23 | Fraxinus excelsior L. Subsp. coriariifolia (scheele) E. Murray |
24 | Juglans regia L. |
25 | Paliurus spina -christi Miller |
26 | Pistacia atlantica Desf. subsp. Mutica (Fisch. & C.A. Mey.) Rech. F. |
27 | Platanus orientalis L |
28 | Populus alba L. |
29 | Populus nigra L. Var.Pyramidalis |
30 | Prunus divaricata Ledeb |
31 | Quercus Brantii Lindl |
32 | Rhamnus pallasi Fisch-et-Mey Subsp.Iranica |
33 | Rubus sanctus schreber |
34 | Rhus coriaria L. |
35 | Rosa canina L. |
36 | Rosa foetida J.Herrm. |
37 | Rosa damascena Mill |
38 | Rosa persica Michx.ex Juss |
39 | Salix L. |
40 | Salix aegyptiaca L. |
41 | Solanum dulcamara L. |
42 | Vitex pseudo-negundo (Hausskn)Hand -Mzt |
43 | Vitis sylvestris Gmelin |
44 | Ziziphus jujuba Mill |
سپاسگزاری
به این وسیله از مسئولین مركز تحقیقات كشاورزی و منابع طبیعی استان همدان كه زمینه انجام این تحقیق را فراهم نمودند تشكر و قدردانی میگردد.
منابع
1- خاتم ساز، محبوبه.1371.فلور ایران. شماره3.تیره پسته. موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع.
2- خاتم ساز، محبوبه.1371.فلور ایران. شماره6.تیره گلسرخ.موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع.
3- زرگری،علی.1371.گیاهان داروییجلد1-5.انتشارات دانشگاه تهران.
4- كلوندی،رمضان.1381.گزارش نهایی طرح تحقیقاتی "جمعآوری ،شناسایی،كشت،و اهلی كردن و بررسی مواد موثره گیاهان دارویی استان همدان".مركز تحقیقات كشاورزی و منابع طبیعی استان همدان .
5- Rechinger,K.H.1976.Flora Iranica. vol:66. Rosaceae. Introducing medical trees and shrubs of hamadan province.
Introduction medical trees and shrubs of Hamedan province
Ramazan Kalvandi1, Shahram Hashempour1
1-Msc. of Agricultura and Natural Resources Research center of Hamadan.
Hamadan Agricaltural and Natural Resources Research Center
Email: PARSHIYAN1@YAHOO.COM
Tel 
0811) 2546030-2545047-2545048(Fax:0811-2372730)
Abstract
Paying attention to botanical druges and it`s follow to medicinal plants and necessity to determining of dispersion area and other states of being special of these plants caused this investigation. For this purpose by desert activities samples of medicinal trees and shrubs and native informations were gathered. To complete information of each tree and shrub, Scientific name, Commom name. Family, Persian name, Local names, Synonym names, Description, Habitat, Chemical compounds and constituents, Properties and uses in References, Local properties and uses in Hamadan, Province Part used, Distribution area in Hamadan province, were registered. Results showed 44 medicinal trees and shrubs in hamadan province.
Keywords: medicinal plants, hamadan province, collection and determination
