تبلیغات
گیاهان دارویی - بررسی مسائل بازاریابی گل محمدی و فرآورده‌های آن (گلاب و اسانس)
گیاهان دارویی
وبلاگ گیاهان دارویی
شنبه 16 شهریور 1387

بررسی مسائل بازاریابی گل محمدی و فرآورده‌های آن (گلاب و اسانس)

شنبه 16 شهریور 1387

نویسنده :پژمان

بررسی مسائل بازاریابی گل محمدی و فرآورده‌های آن (گلاب و اسانس)
(مطالعه موردی: شهرستان كاشان)
احمد سلیمانی پور1، علیرضا نیكویی1 و ابوالقاسم باقری2
اعضای هیأت علمی 2- كارشناس ارشد گروه اقتصاد كشاورزی مركز تحقیقات كشاورزی و منابع طبیعی اصفهان
اصفهان، شهرك امیرحمزه، مركز تحقیقات كشاورزی و منابع طبیعی اصفهان ص.پ- 199-81785 تلفن: 7757329

 

 

خلاصه

در میان مناطق مختلف كشور، شهرستان كاشان با سطح زیر كشت 800 هكتار، همواره به عنوان یكی از قطب‌های مهم كشور در امر تولید گلاب و اسانس از دیر باز مورد توجه بوده است. بدون شك با انجام تحقیقات اقتصادی و آگاهی نسبت به ارزشهای اقتصادی گل محمدی و فرآورده‌های آن در این منطقه، می‌توان در جهت كسب این ارزشها به منظور تأمین نیازهای داخلی و خارجی، گامهای مؤثری برداشت. در میان مسائل اقتصادی مربوط به این محصول، توجه به امر بازار جهت شناسایی مسیرهای بازاریابی گل از مرحله تولیدتا مرحلهتبدیلو مصرففرآورده‌های فرعی (گلابواسانس) قبل از هربررسی دیگر، از اهمیت خاصی برخوردار است. بر این اساس‏‏‏ در این مطالعه مسیر بازار گل محمدی و فرآورده‌های آن در دو گروه تولید سنتی و صنعتی مورد بررسی قرار گرفت. بر پایه نتایج بدست آمده از بررسی مسیر بازاریابی گل محمدی و فرآورده‌های آن، بازار این محصول در هر دو گروه سنتی و صنعتی مورد مطالعه ناكارا می‏باشد.
واژه‌های كلیدی: گل محمدی، بازاریابی، گلاب و اسانس.

 

 

مقدمه

وجود مسائلی چون اشتغال‏زایی در تولید گل محمدی و فرآورده‌های آن، ارزآوری قابل توجه محصول در مقوله صادرات غیر نفتی و همچنین اهمیت منطقه كاشان به عنوان الگو برای احداث گلستانهای گل محمدی در سایر مناطق كشور، انجام تحقیقات مختلف در مورد این محصول را ایجاب نموده است. با این وجود، به‌رغم قدمت و اهمیت بی نظیر تولید گل محمدی در این منطقه، وجود مسائلی چون روشهای متفاوت و در بعضی موارد نامناسب تولید و استحصال گلاب و اسانس گل و همچنین بازاریابی نامناسب آن، نوسانهای تولید و درآمد را برای تولیدكنندگان گل وفرآورده‏های آن به همراه داشته است. بر این اساس‏، بررسی مسائل و تنگناههایی موجود در طول مسیربازاریابی گل محمدی وفرآورده‌های آن و همچنین ارائه راه حلهای مناسب جهت ارتقای كارایی بازاریابی این محصول، می‌تواند از اهمیت خاصی برخوردار باشد.
 

مواد و روشها

تكنیك درنظر گرفته شده برای این پژوهش، روش تحقیق پیمایشی است. اطلاعات مورد نیاز از طریق تكمیل پنج نوع پرسشنامه از عوامل مختلف بازار شامل تولیدكننده، واسطه ها، تبدیل كننده، عمده فروش و خرده فروش، تهیه و جمع آوری گردیده است. انتخاب تولیدكنندگان با روش نمونه گیری خوشه‌ای دو‏مرحله‏ای انجام گرفته، بدین صورت كه ابتدا از بین مناطق گلكار شهرستان كاشان، 4 منطقه برزك، جوشقان قالی، نیاسر و قهرود به عنوان مناطق عمده تولید گل انتخاب شدند. بعد در هر منطقه تعدادی آبادی گلكار، به روش تصادفی انتخاب گردید. در نهایت تعدادی از كشاورزان از روستاهای منتخب، انتخاب و مورد مصاحبه قرار گرفتند. انتخاب حجم نمونه نیز به روش كوكران (Cochran) صورت پذیرفت. در مورد سایر عوامل نیز‏، از آنجایی كه فهرست مستندی از آنها در دسترس نبود، به طور تصادفی از 25 واسطه،10‏تبدیل‏كننده(2 واحدصنعتی و8 ‏واحد سنتی)، 25 عمده فروش و 30 خرده‏فروش به روش نمونه‏گیری تصادفی ساده (Simple Random Sampling) مصاحبه بعمل آمد. پس از جمع آوری اطلاعات لازم، به منظور مطالعهبازاریابیگلمحمدی و فرآورده‏های آن، از معیارهای حاشیهبازار (Marketing margin) وكاراییبازاریابی (Marketing Efficiency) استفاده شد.
 

 

نتایج و بحث

براساس نتایج كلی تحقیق، حاشیه كل بازار گلاب سنتی 7469 ریال و برای گلاب صنعتی به طور متوسط 5765 ریال بدست آمده است. علاوه بر این، 70 درصد قیمت خرده‏فروشی گلاب تولید شده از یك كیلوگرم گل محمدی در واحدهای سنتی مربوط به هزینه‏های بازاریابی این محصول بوده است. این میزان برای واحدهای صنعتی با ظرفیت بالا وپایین به ترتیب 7/67 و 4/65 درصد بوده است. نتایج بدست آمده از بررسی مسیر بازاریابی گل محمدی و فرآورده‌های آن، نشان داد كه بازار این محصول در هر دو گروه سنتی و صنعتی مورد مطالعه ناكارا می‏باشد. به طوری كه شاخص كارایی برای گلاب سنتی 9/92 درصد و برای گلاب‏ تولید شده در واحدهای صنعتی به طور متوسط معادل 55 درصد بوده است. علاوه بر این، با در نظر گرفتن قیمت عوامل بازاریابی، سهم هر یك از عوامل در قیمت نهایی محصول محاسبه شد. نتایج محاسبات انجام شده نشان می‏دهد كه در بین عوامل بازار، واحدهای تبدیلی از بالاترین سهم برخوردارند. در مقایسه واحدهای تبدیلی، واحدهای سنتی با 2/47 درصد، سهم بالاتری از قیمت خرده فروشی را نسبت به واحدهای صنعتی به خود اختصاص داده اند. این سهم برای واحدهای گلابگیری صنعتی به طور متوسط 5/44 درصد بدست آمده است. بر اساس نتایج بدست آمده، سهم عوامل تولید كننده، خرده فروش، عمده فروش و واسطه‌ها به ترتیب در مكانهای بعدی قرار دارند. نتایج محاسبه ضریب هزینه بازاریابی نشان می‌دهد‏‏ 70‏درصد قیمت خرده‏فروشی گلاب تولید شده از یك كیلوگرم گل محمدی در واحدهای سنتی مربوط به هزینه‏های بازاریابی این محصول بوده است. این میزان برای واحدهای صنعتی با ظرفیت بالا وپایین به ترتیب 7/67 و 4/65 درصد بوده است.
 

منابع‌

1- حسن پور، ب. (1376). بررسی اقتصادی تولید و بازاریابی انجیر در استان فارس. پایان نامه كارشناسی ارشد اقتصاد كشاورزی، دانشكده كشاورزی، دانشگاه شیراز.
2- سلطانی، غ. ر.، ج. تركمانی و د. زرنگار (1365). چگونگی تعیین سود خرده فروشی میوه و تره بار و برخی محصولات اساسی در شیراز، مجله علوم كشاورزی ایران، جلد7، شماره 3و4.
3- Shepherd, G.S. and G.A. Futrell (1969). Marketing farm products:state University Press, Iowa. Economic Analysis. Iowa.
4- Shrivastava. R.S. and M.Ranadhir (1995). Efficiency of fish marketting Bhubaneshwar of orissa. Bangladesh Journal of Agricultural Economics, 18: 89-97.


Investigation of damask roses marketing problems:
A case study in Kashan Region
Ahmad Soleimani pour, Ali Reza Nikooei and Abolghasem Bagheri
Esfahan Agricultural and National Resources Research Center

Abstract
This Study was done to determine the problems of marketing channels of damask roses and introducing appropriate solutions to increase the marketing efficiency. Results of this study revealed that the rose market in the both of traditional and industrial production was inefficient. Efficiency index was 92.9 percent for traditional products and 55 percent for industrial ones. In addition, regarding to the marketing parameters for each of them, the factors share was calculated. Due to results, reducing units have the most important roles. In reducing units, traditional units with 47.2 percent had greater share in comparison with industrial units (%44.5). Also the results show that production, retailer, wholesalers and middlemen shares were in the lower ranks respectively. Marketing cost coefficient results showed that 70 percent of retailer soling price in one kg of product in related to marketing costs. In industrials units, these costs were 67.7 and 65.4 percent in high and low capacity units respectively.
Keywords: damask roses, Marke