تبلیغات
گیاهان دارویی - مطالب مقالات گیاهان دارویی
گیاهان دارویی
وبلاگ گیاهان دارویی
شنبه 8 بهمن 1390

بررسی اثر تنش خشكی بر رشد، عملكرد و متابولیت های ثانویه گیاهان دارویی

شنبه 8 بهمن 1390

نویسنده :پژمان

بررسی اثر تنش خشكی بر رشد، عملكرد و متابولیت های ثانویه گیاهان دارویی

  مرتضی فنودی 

  كارشناس گیاهان دارویی

  مركز جهاد كشاورزی خوسف (واحد زراعت)                     

E-mail : mortezafanoode @ yahoo.com

چكیده

خشكی زمانی اتفاق می افتد، كه تركیبی از شرایط فیزیكی ومحیطی،  سبب تنش در داخل گیاه شده و تولید را كاهش دهد. این كاهش در نتیجه تأخیر و یا عدم استقرار گیاه ، تضعیف و یا از بین رفتن گیاهان استقرار یافته ، مستعد شدن گیاه نسبت به حمله آفات وبیماری‌های گیاهی ، تغییرات فیزیولوژیكی و بیوشیمیایی در سوخت و ساز گیاه ، تغییرات در كیفیت دانه ، علوفه ، الیاف ، روغن ودیگر محصولات اقتصادی گیاه بوجود می آید. خشكی بیشتر یك عامل كاهش دهنده عملكرد است و این حالت حتی در مواردی كه آسیب وارده مشهود نباشد نیز وجود دارد. پیشرفت‌های به نژادی از نظر افزایش مقاومت به خشكی بدون این كه با كاهش تولید یا  كیفیت محصول روبرو باشد بسیار كند است. متابولیت‌های ثانویه، تولیدات متابولیكی هستند كه به نظر می‌رسد نقشی  در تولید سلول نداشته و حداكثر تولید آنها در شرایط محدودیت‌ رشد دیده می‌شود. با توجه به اهمیت این تركیب‌ها برای بشر وكاربرد فراوانی كه متابولیت‌های ثانویه در زندگی بشر پیدا كرده‌اند و از طرفی شرایط تنشی كه در اغلب  نقاط كشور وجود دارد بررسی اثر تنش خشكی بر رشد، عملكرد و متابولیت‌های ثانوی گیاهان دارویی ضروری به نظر می‌رسد.

 واژه های كلیدی: متابولیت‌های ثانویه‌، تنش خشكی ، عملكرد ، گیاهان دارویی

 


مقدمه


از مهمترین مشكلات مناطق خشك و نیمه خشك ، كمبود آب می‌باشد كه برروی رشد و نمو گیاهان اثر می‌گذارد (3). نواحی خشك ونیمه خشك مناطقی هستند كه كل تعرق گیاهان در آن 50% تعرق در شرایط بدون تنش ویا حتی كمتر از این مقدار باشد. متأسفانه كمبود آب تنها منحصر به این نواحی نمی‌شود، بلكه حتی در شرایط آب وهوای مرطوب توزیع نا منظم بارندگی منجر به محدود شدن آب قابل دسترس و در نتیجه كاهش رشد گیاه می‌شود (7). در كشور ما بجز سواحل دریای خزر و قسمت‌های كوچكی از شمال غربی كشور بقیه مناطق تماماً جزء مناطق خشك ونیمه خشك محسوب می‌شوند. این در حالی است كه مناطق خشك كشور نسبت به مناطق نیمه خشك آن از وسعت بیشتری برخوردار است (3). تنش خشكی زمانی در گیاه حادث می‌شود كه میزان آب دریافتی گیاه كمتر از تلفات آن باشد. این امر ممكن است به علت اتلاف بیش از حد آب یا كاهش جذب ویا وجود هر دو مورد باشد (9). یكی از نشانه های كمبود آب ، كاهش تورژسانس و در نتیجه رشد و توسعه سلول به ویژه در ساقه و برگ‌ها است. به همین دلیل اولین اثر محسوس كم آبی را می‌توان از اندازه كوچكتر برگ‌ها یا ارتفاع گیاهان تشخیص داد. بدنبال كاهش سطح برگ ، جذب نور نیز كم شده  و باعث كاهش ظرفیت كل فتوسنتزی گیاه شده و رشد و در نهایت عملكرد آن دچار نقصان می‌شود (5). خشكی بر جنبه های مختلف رشد گیاه تأثیر گذاشته و موجب كاهش و به تأخیر انداختن جوانه زنی ، كاهش رشد اندام‌های هوایی وكاهش تولید ماده خشك می‌گردد .در صورتی كه شدت تنش آب زیاد باشد ، موجب كاهش شدید فتوسنتز ومختل شدن فرآیندهای فیزیولوژیكی ، توقف رشد وسرانجام مرگ گیاه می‌شود (10). در مطالعات اولیه درباره متابولیت‌های ثانویه نقش این گروه از مواد در گیاهان به درستی مشخص نبود. تركیب‌های زاید ، مواد سر ریز متابولیتی ، منبع ذخیره عناصرو.... از جمله نقش هایی بودند كه به این تركیب‌ها نسبت داده می شد. اما اكنون دریافته‌اند متابولیتهای ثانویه اثر بسیار مهمی در برقراری ارتباط بین گیاهان ومحیط اطرافشان دارند. در مورد نقش دفاعی این تركیب‌ها در ارتباط با پاتوژن‌ها ، عوامل بیماری‌زا،  حشرات وعلف خواران اطلاعات زیادی در دسترس می‌باشد. اما مطالعات نشان می‌دهد كه این تركیب‌ها نقش مهمی در واكنش گیاه نسبت به تنش‌های محیطی نیز دارند و در شرایط تنش برخی از این تركیب‌ها به میزان قابل توجهی در گیاه افزایش پیدا می‌كنند. با توجه به اهمیت این تركیب‌ها برای بشر وكاربرد فراوانی كه متابولیت‌های ثانویه در زندگی بشر پیدا كرده‌اند واز طرفی شرایط تنشی كه در غالب نقاط كشور  وجود دارد، بررسی وجود ارتباط بین تنش‌های محیطی با تولید وتجمع متابولیت‌های ثانویه در گیاهان می‌تواند بسیار مفید باشد. در این مقاله صرف نظر از ساز وكار واكنش گیاه، به تأثیر تنش خشكی بر میزان متابولیت‌های ثانویه در گیاهان پرداخته شده است.

                                                                                              

تنش خشكی و تأثیر آن بر میزان متابولیت‌های ثانویه

با توجه به این كه امروزه نقش دفاعی متابولیت‌های ثانویه برای همه تقریباً پذیرفته شده است اما هنوز بررسی سازوكار تأثیر استرس‌های محیطی بر تولید این موارد تصویر پیچیده وپر ابهامی پیش روی ما می‌گذارد شواهد زیادی نشان می‌دهد كه تحت شرایط تنش تولید برخی از این تركیب‌ها تا چندین برابر افزایش می‌یابد، اما دلایل زیادی نیز وجود دارد كه این تأثیر همیشگی نیست. در موارد زیادی نیز كاهش میزان  متابولیت‌های ثانویه در شرایط تنش دیده می شود(6). كمبود هر منبعی كه رشد را بیش از فتوسنتز محدود كند تولید متابولیت‌های ثانویه را افزایش می‌دهد(8). از طرفی تأثیر تنش خشكی بر همه این تركیب‌ها یكسان نیست، بنابراین كیفیت مواد موثره نیز تحت تنش قرار می‌گیرد و بعلاوه تأثیر تنش بر بیوماس كل نیز عموماً منفی است (6). عواملی همچون زمان وقوع ومدت زمان دوام تنش ، فراوانی وقوع خشكی ،خصوصیات ذاتی خاك، تغییرات ونوسان‌های بارندگی بر مقاومت به خشكی گیاه اثر دارند و این نشانگر واكنش متفاوت ژنوتیپ‌های مقاوم به خشكی از سالی به سال دیگر است (1). در رابطه با اجزاء عملكرد كه تأمین كننده عملكرد نهایی هستند در مناطق نیمه خشك ممكن است وزن دانه نقش بیشتری در مقایسه با شرایط مساعد محیطی داشته باشد. پس از این كه تعداد دانه در گیاه توسط تنش رطوبتی كاهش می یابد تنها راه برای جبران آن افزایش وزن دانه است. این موضوع از راه یك آزمایش كه بوسیله توفایل انجام گرفته، روشن شده است (4). برای اندازه‌گیری میزان اثر تنش خشكی یكی از رایج ترین روش‌ها ، اندازه‌گیری عملكرد محصول ویا رشد در شرایط خشكی در مقایسه با شاهد می‌باشد، همچنین می توان با بررسی خصوصیات مورفولوژیك وآناتومی گیاهان واكنش آنها را نسبت به تنش وارده ارزیابی نمود (1) . در زیر نتایج تحقیقات صورت گرفته در اثر تنش خشكی در برخی از گیاهان دارویی بررسی شده است.

گیاهان معطر غنی از اسانس در مناطق خشك نسبت به مناطق مرطوب خیلی فراوان تر هستند مقدار اسانس در گیاهان مانند افسنطین ، بابونه ، اسطوخودوس و اكالیپتوس در شرایط خشكی افزایش می‌یابد، احتمال می رود كه اسانس‌ها در ساز وكار مقاومت به خشكی از طریق كاهش تعرق مؤثر باشند. تركیب اسانس و كیفیت آن نیز در اثر خشكی  تغییر می‌كند. میزان موسیلاژ در شرایط خشك به مقدار بسیار زیادی  افزایش می‌یابد. به نظر می‌رسد كه قابلیت بالای نگهداری آب این مواد نقش عمده‌ای در سازگاری گیاه با شرایط خشك دارد(6).

 اثرات نامناسب تنش كم آبی در كاهش عملكرد اسانس توسط حسنی و امید بیگی (1381) و صالح و رفات (1997) در ریحان، لتكامو و همكاران (1994) در آویشن و سولیناز و دیانا (1996) در اكلیل كوهی گزارش گردیده است و نتیجه گرفتند كه بیشترین درصد اسانس آویشن در رژیم آبی متوسط (70 %) ظرفیت  مزرعه‌ای و بیشترین تجمع ماده خشك در 90% ظرفیت مزرعه‌ای بدست آمد همچنین در ریحان باعث كاهش عملكرد اسانس ولی افزایش درصد اسانس گردید.

كارلز و همكاران (1990) آلكیر و همكاران (1993) ومیزرا  و سریواستاز (2000) اثرات آبیاری كافی را در افزایش رشد و میزان اسانس گیاه نعناع گزارش كرده‌اند. اكبری‌نیا و همكاران (1384) اثر دور آبیاری (7 ،14 و21 روز) را بر گیاه سیاه دانه بررسی كردند و مشاهده نمودند كه با طولانی‌شدن دور آبیاری عملكرد دانه، عملكرد كاه و ارتفاع بوته كاهش یافت. لباسچی و شریفی عاشور آبادی (1383) ضمن  بررسی سطوح مختلف تنش خشكی ( 100، 75 ،50 و 25 درصد  ظرفیت مزرعه‌ای) روی گیاهان اسفرزه ، بو مادران، مریم گلی، همیشه بهار و بابونه گزارش كردند كه با تشدید تنش خشكی، وزن اندام‌های هوایی و ارتفاع بوته در تمام گیاهان مورد مطالعه كاهش یافت. حسنی (1383)  در خصوص تأثیر تنش كم آبی در گیاه بادرشبو، دریافت كه با كاهش میزان رطوبت خاك ، ارتفاع بوته، قطر ساقه و عملكرد گیاه كاهش یافته است. وی همچنین بیشترین درصد اسانس (35/0 میلی لیتر درصد گرم ماده خشك) و عملكرد اسانس (115/0 میلی لیتر در گلدان) به ترتیب در شرایط رطوبتی 70% و 100% ظرفیت مزرعه‌ای گزارش كرد. با توجه به نتایج  شرایط كم آبی، بدلیل پایین بودن عملكرد پیكر رویشی و نیز عملكرد اسانس اقتصادی نبوده  و قابل توصیه نیست. اما چون گیاهان تولید شده تحت شرایط رطوبتی پایین‌تر كوچكتر  بوده و حجم كمتری اشغال می‌نمایند بنابراین شاید در شرایط رطوبتی پایین ( حتی تا 55% ظرفیت مزرعه‌ای) بتوان با بالا بردن تراكم كاشت، میزان كمبود اسانس را نسبت به شرایط بدون تنش جبران كرد (5).  اردكانی  و همكاران (1385) اثر كمبود آب بر كمیت و كیفیت گیاه بادرنجبویه بررسی و نتیجه گرفتند برای تولید اسانس از این گیاه می‌توان از تنش متوسط (60% ظرفیت زراعی) استفاده كرد. نتایج این تحقیق با نتایج مون و الگر (1999) بر روی  بادرنجبویه ، مون و همكاران ( 1999) بر روی رزماری و بادرنجبویه ،سادان و همكاران (2000) بر روی گیاه Palmarosa، ریزوپلو  و دیامانتولون (1991) بر روی نوعی مرزنجوش، كوماری و همكاران (1999) بر روی نوعی شنبلیله و دیگران مطابقت دارد؛ اما نتایج حاصل با نتایج ابرسجی (1384) به لحاظ ارتفاع  و با نتایج چاترجی و وبادا (1999) به لحاظ عملكرد اسانس مطابقت ندارد. با بررسی كلیه صفات اندازه‌گیری شده، می‌توان نتیجه گرفت كه از  گیاه دارویی بادرنجبویه می‌توان در مناطقی كه محدودیت آب دارند با اعمال مدیریتی مناسب، عملكرد  كافی بدست  آورد(1). اگبانایا و همكاران (1998) كاهش  شاخه‌دهی را تحت شرایط خشكی در گیاه كنف به عنوان یك  مكانیسم سازگاری در نظر گرفتند كه به وسیله آن گیاه تلاش می‌كند تا آب را برای مراحل  بحرانی ‌تر نمو نظیر مرحلة گلدهی  حفظ نماید این مكانیسم را در گیاه بادرشبو نیز با كاهش تعداد و طول شاخه‌های جانبی  بروز می‌كند (5).صفی خانی (1385) گزارش د اد . تنش خشكی روی بادرشبو (40% ظرفیت مزرعه‌ای) موجب كاهش ارتفاع، طول و عرض برگ، طول  میانگره، عملكرد اندام هوایی و عملكرد اسانس نسبت به 2 تیمار دیگر ( 100 و 60  درصد ظرفیت زراعی) گردید ولی باعث افزایش درصد اسانس نسبت  به تیمار بدون تنش  گردید. همچنین برای بدست آوردن بیشترین میزان اسانس در تیمار تنش متوسط (60% ظرفیت زراعی ) مشاهده گردید. ریپاك و همكاران (2001) تنش خشكی باعث افزایش ماده مؤثره گیاه داروییChamomilla recutiat L.شد. ریوالی و همكاران (2001) در اثر تنش خشكی، باعث افزایش عملكرد ریشه و كاهش عملكرد برگ گیاه  داروییPeriwnkleشد. كاظمی سعید (1381) در گیاه زیره سبز كاهش رطوبت از حد ظرفیت مزرعه، ماده خشك تولیدی را كاهش داد.چاترجی و وبادا (1995) روی گیاهCymbopogon sp.  كاهش آبیاری ، باعث كاهش عملكرد اسانس شد(1). درختان كاجی كه در معرض تنش آب قرار  می‌گیرند صمغ كمتری تولید نموده و بیشتر تحت تأثیر سوسك‌های گیاهخوار قرار می‌گیرند (8).  در پونه كوهی
Organum majornana
در اثر تنش رطوبت مقدار اسانس افزایش یافت. در نعناع باعث افزایش بازده اسانس و سسكویی‌ترپن‌ها ولی میزان منتول ثابت ماند. در مرزه كوهی از 3 تركیب اصلی اسانس ، كاروا كرول كاهش اما پارسیمن و گاماترپینن افزایش یافت (2).

 نتیجه گیری

 اثر تنش خشكی بر رشد ، عملكرد و متابولیت‌های ثانویه در مورد همه گیاهان  و همچنین در یك گیاه به طور یكسان عمل نمی‌كند، بلكه ضد و نقیض می‌باشد. اثر تنش خشكی بر رشد با كاهش تورژسانس و رشد سلول، كاهش جذب نور و ظرفیت كل فتوسنتزی گیاه به ویژه در ساقه و برگ‌ها، باعث كاهش رشد گیاه و همچنین به تأخیر انداختن جوانه زنی می‌شود (حسنی ، 1385 ؛ لینگ ، 1996). به دنبال كاهش رشد گیاه، كاهش عملكرد و بیوماس كل گیاه رخ می‌دهد ( اكبری نیا و همكاران، 1384؛ لباسچی و شریفی عاشورآبادی ، 1383؛ صفی خانی، 1385). این در حالی است كه سبب افزایش عملكرد ریشه می‌شود (ریوالی و همكاران ، 2001) و در آزمایش توفایل باعث افزایش وزن دانه می‌شود (براتی ، 1384).

 اثر تنش خشكی در افزایش متابولیت‌های ثانویه (اسانس گیاهان معطر و موسیلاژ) توسط صالحی ارجمند (1384 )گزارش شده است.

 اثر تنش خشكی بر متابولیت‌های ثانویه در برخی از گیاهان دارویی، باعث افزایش بعضی از تركیب‌ها (كوچكی و همكاران، 1376)، و در بعضی  دیگر باعث كاهش آنها (كوچكی و همكاران، 1376؛ امیدبیگی، 1374) و یا ثابت ماندن تركیب‌ها (امیدبیگی ، 1374) می‌شود. همچنین تنش خشكی باعث كاهش عملكرد اسانس، ولی افزایش درصد اسانس گردید(حسنی و امیدبیگی، 1381؛ صالح و رفات، 1997؛ لتكامو و همكاران، 1994 و...).  با وجود این تناقض‌ها به نظر می‌رسد كه مطالعه بیشتر در باره این موضوع، می‌تواند امكان جدیدی را برای بهره‌برداری بهتر از گیاهان دارویی در شرایط  تنش خشكی كه اغلب نقاط كشور با آن مواجه است، فراهم سازد.

 منابع

1- اردكانی، م.، ب. عباس‌زاده .، ا. شریفی عاشور آبادی. ، لباسچی و ف. پاك نژاد. 1386. بررسی اثر كمبود  آب بر كمیت و كیفیت گیاه بادرنجبویه. فصلنامة پژوهشی تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران ، 23 (2):261- 251.

2- امید بیگی، ر. 1374. تولید و فرآوری گیاهان دارویی(جلد اول).  انتشارات فكر روز ، تهران.

3- اهدایی ، ب. 1372. انتخاب برای مقاومت به خشكی در گندم. چكیده مقالات چهارمین كنگره زراعت و اصلاح نباتات ایران، ص 43 تا 46.

4- براتی ، ع. 1384. طراحی  تیپ ایده آل برای مقاومت به خشكی. ماهنامه علمی تخصصی كشاورزی زیتون، ش 166 ، ص 35 تا 44.

5- حسنی، ع. 1385 . بررسی تأثیر تنش كم آبی بر رشد، عملكرد و میزان اسانس گیاه دارویی بادرشبو. فصلنامة پژوهشی تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران، 22(3) : 261- 256.

6- صالحی  ارجمند، ح. 1384. تأثیر تنش‌های محیطی در افزایش متابولیت‌های ثانویه در گیاهان. مجموعه مقالات همایش ملی توسعه پایدار گیاهان دارویی. انتشارات مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع. ص 305 تا 307.

7- كافی، م.، ا. زند.، ب. كامكار.،  شریفی و م. گلدانی . 1384. فیزیولوژی گیاهی(ترجمه). انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد.

8- كوچكی ، ع.، ا. زند.، م. بنایان اول .، پ. رضوانی مقدم.، ع. مهدوی دامغانی.، جامی الاحمدی و س. وصال . 1376 . اكوفیزیولوژی گیاهی (ترجمه). انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد.

9- كوچكی، ع و علیزاده، ا. 1374 . اصول  زراعت در مناطق خشك (ترجمه). انتشارات آستان قدس رضوی.

10- Singh , J. and Patel , A. L. 1996. Water Statues , gaseous  exchange , Prolin accumulation and yield of wheat in response to water stress . Annual of Biology Ludhiana , 12: 77- 81.




یکشنبه 19 تیر 1390

مریم گلی ضد آلزایمر و آرامبخش

یکشنبه 19 تیر 1390

نویسنده :پژمان

به گزارش خبرنگار بهداشت و درمان باشگاه خبری فارس «توانا»، مریم گلی گیاه دارویی است و در كتب طب سنتی به نام «مریمی» نام برده شده است و در زبان عربی «مریمیه» و «شالبیه» و «مریمیه صغیره» نام برده می‌شود.

مریم گلی از روزگاران گذشته مورد استفاده قرار می‌گرفت و به عنوان داروی مؤثر برای معالجه عوارض نیش حشرات مفید است همچنین داروی تونیك و مقوی برای تقویت روح، بدن و افزایش طول عمر به كار برده می‌شد.


*مریم گلی ضد عفونی كننده قوی است

-----------------------------------------------

گیاه مریم گلی ضد درد، آرامش بخش و برای كاهش قند خون مفید است. برگ‌های مریم گلی دارای اسانس روغنی فرار، ساپونین و یك ماده تلخ به نام پیكرو سالوین است و دارای خاصیت متوقف كردن رشد باكتری و دارای اسید‌های آلی است همچنین داروی ضد عفونی كننده بسیار قوی است.


در آنژیم و انواع گلو درد نیز از این گیاه استفاده می‌شود. جوشانده غلیظ این گیاه اگر با آب مخلوط شود برای دردهای مفصلی، روماتیسم و حتی راشیتیسم كودكان بسیار مفید و مؤثر است.


این گیاه در تمام مناطق معتدله رشد می‌كند و دارای گل‌های زیبایی است و جزء گیاهان معطر و خوشبو است كه طعم بسیار تلخی دارد و این گیاه آرام بخش و مقوی اعصاب است.


محمد صالحی سورمقی استاد فارماكولوژی دانشگاه علوم پزشكی تهران در گفت‌و‌گو با خبرنگار بهداشت و درمان باشگاه خبری فارس «توانا» اظهار می‌كند: مریم گلی از خانواده نعنا است كه بیشتر از برگ‌های آن استفاده می‌شود؛ یك گیاه تلخ مزه‌ای است، دارای اسانس و رایحه مشخصی است. به عنوان پرمصرف‌ترین گیاه دارویی sayf محسوب می‌شود.


*ضد سرطان، ضد میكروب، آنتی اكسیدان و محرك سیستم ایمنی است

--------------------------------------------------------------------------------------

به گفته وی مریم گلی ضدسرطان، ضدآلزایمر، ضدمیكروب، ضدتعریق، آنتی‌اكسیدان، كاهش دهنده شیر در زنان باردار، و كاهش دهنده میل جنسی، كاهنده قند خون، قاعده‌آور و پرفشاری خون است همچنین محرك سیستم ایمنی بدن و تا حدی آرام‌بخش است.


استاد فارماكولوژی دانشگاه علوم پزشكی تهران می‌گوید: در اروپا از در قدیم‌الایام برای كاهش شیر زنان استفاده می‌شد، این گیاه ضدآلزایمر قوی است و به شكل قرص و قطره تهیه شده است و در ایران از قدیم به عنوان داروی آرام‌بخش و برطرف كننده سوء هاضمه، درد و نفخ استفاده می‌شد.


*عوارض مریم گلی

-----------------------

صالحی سورمقی اضافه می‌كند: بر اثر مصرف مقدار زیاد مریم‌گلی در مدت طولانی موجب افزایش ضربان قلب، گرگرفتگی، خشكی دهان، تشنج و سرگیجه می‌شود.




پنجشنبه 14 بهمن 1389

تأثیر پودر دانه شنبلیله جهت کمک در خروج جفت پس از سخت زایی گاوان

پنجشنبه 14 بهمن 1389

نویسنده :پژمان

تأثیر پودر دانه شنبلیله جهت کمک در خروج جفت پس از سخت زایی گاوان


1-دکتر محمد داداش بیگی 2- دکتر وحید رضاخانی
1-عضو هیات علمی گروه دامپزشکی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت 2- دامپزشک بخش خصوصی
dadashbeigi@iaurashr.ac.ir


چکیده:


در این مطالعه تعداد 143 راس گاو ماده آبستن طی سالهای 1383-1387 که بدلیل سخت زایی به کلینیک دامپزشکی شهر رشت ارجاع داده شده بودند، انتخاب گردید. پس از رفع سخت زایی و زایمان تمامی گاوان مورد مطالعه، که برایشان، جهت دفع هیچگونه دارویی استفاده نشده بود توسط پودر گیاه شنبلیله مورد مداوا قرار گرفتند. هدف از این آزمایش دفع جفت بسرعت پس از زایمان بود که بلافاصله پس از زایمان مقدار 150 الی 200 گرم از پودر گیاه دانه شنبلیله بهمراه هم وزن آن آب داغ حل شده و به حیوان خورانده شد. از مجموع بیماران در 92 راس (33/64%) طی 6 ساعت اول پس از زایمان و 40 راس (97/27%) طی 9 ساعت اول پس از زایمان و 11 راس (69/7%) پس از 12 ساعت از گذشت زایمان جفت آنها دفع گردید. در پی زایمان های طبیعی کیزان جفت ماندگی بین 12-3 درصد در گاوان شیری برآورد شده است و در موارد سخت زایی این میزان افزایش می یابد که در چنین شرایطی لزوما می بایستی از هورمونهای اکسی توسیک جهت تسهیل در دفع جفت استفاده نمود که آن هم معمولا حداقل در 9 ساعت اول پس از زایمان محقق می شود.
بنابراین پودر شنبلیله جهت کمک در خروج پس از سخت زایی در 64 درصد موارد موثر یوده است لذا خورانیدن آن بلافاصله پس از زایمان در دامداریها جهت کاهش درصد جفت ماندگی توصیه می شود.


کلید واژه ها: جفت ماندگی- گاو شیری- دانه شنبلیه- سخت زایی




پنجشنبه 14 بهمن 1389

ساختار شیمیایی روغن اسانسی استحصال شده از ساقه های گیاه جاشیر رباط سفیدی

پنجشنبه 14 بهمن 1389

نویسنده :پژمان

ساختار شیمیایی روغن اسانسی استحصال شده از ساقه های گیاه جاشیر رباط سفیدی
Prangos serpentinica (RECH.F.,AELL.ESFAND.) HERNNSTADT &HEYN


*1-مجید محمد حسینی 2-عباس پازکی
*1-استادیار دپارتمان شیمی، دانشکده ی علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شاهرود، صندوق پستی 163/36155، شاهرود، ایران
2-استاد یار دپارتمان کشاورزی، دانشکده ی علوم، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین، ورامین، ایران

چکیده:

جنس Prangos از خانواده چتریان شامل 30 گونه است. در ایران 50 گونه از خانواده ی چتریان وجود دارد و در بین آن ها 5 گونه بومی هستند. گونه های مختلف این گیاه به طور وسیعی در نواحی کویری ایران پراکنده شده اند. برخی از گونه های جنس Prangos در طب سنتی به عنوان ضد نفخ، تقویتی، دافع کرم روده و ضد قارچ، ضد باکتری، بازدارنده ی رها سازی سیتوکین، آنتی اکسیدان و ضد ویروس ایدز به کار می روند. بررسی منابع علمی حاکی از آن است که تقطیر با بخار دانه ها و تقطیر با آب میوه های برخی از گونه های این گیاه، موضوع تخصصی برخی از مقالات بوده است. در عین حال شناسائی و مقایسه ی اجزای تشکیل دهنده روغن اسانسی ساقه ی گیاه جاشیر رباط سفیدی به روش تقطیر با آب هدف اصلی گزارش اخیر است. روغن اسانسی حاصل از این گیاه، یه رنگ زرد شفاف با درصد وزنی- وزنی 35/0 می باشد. تحت شرایط تجربی بهینه، تزریق بخش های 2/0 میکرولیتری از اسانس های استحصال شده به دستگاه GC/MS، منجر به حصول مجموعه ای شامل 37 جزء حاصل شد که در بر گیرنده ی 4/97% درصد از ساختار اسانس می باشد. اجزاء اصلی تشکیل دهنده ی اسانس گیاه جاشیر شامل آفا پانین(%1/31)، دلتا 3- کارن (%5/10)، ژرماکرن دی (%4/7)، دلتا گواین (%2/4)، دلتا کادینن (%2/4) و آفا هومولن (%8/3) هستند.




پنجشنبه 14 بهمن 1389

بررسی تاثیر گیاه نعنا بر روی باکتری های لاکتو باسیلوس اسیدوفیلوس و بیفیدوباکتریوم بیفیدم در شیر و ماست پروبیوتیکی

پنجشنبه 14 بهمن 1389

نویسنده :پژمان

بررسی تاثیر گیاه نعنا بر روی باکتری های لاکتو باسیلوس اسیدوفیلوس و بیفیدوباکتریوم بیفیدم در شیر و ماست پروبیوتیکی


*1-دکتر محمد حسین مرحمتی زاده 2-صابر افراسیابی 3-سارا رضا زاده
1-استادیار گروه بهداشت مواد غذایی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کازرون
2-دانشجوی دکترای دامپزشکی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کازرون، عضو باشگاه پژوهشگران جوان
3-دانش آموخته مهندسی صنایع غذایی و کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کازرون، عضو باشگاه پژوهشگران جوان
E-mail: saberafraseabi@gmail.com

چکیده:

استفاده از گیاه دارویی نعنا به عنوان پیشگیری و درمان بیماری ها توجه متخصصین طب را از گذشته به خود معطوف داشته نعنا یک گیاه دارویی و طعم دهنده در فرآورده های غذایی است و دارای مزایای سلامت بخش است. تحقیقات اخیر حاکی از آن است که میکروارگانیسم های زنده خاص در تنظیم کار سیستم ایمنی و خاصیت ضد سرطانی نقش دارند. در حال حاضر تحقیقات با تمرکز روی تکامل پروبیوتیک های شناخته شده خاصی در حال انجام است که انواعی از آنها امروزه به صورت غذاهای کاربردی مثل انواع شیر و ماست به بازار مصرف وارد شده اند. در این تحقیق امکان تولید ماده غذایی بر پایه شیر و ماست و نعنا مورد ارزیابی قرار گرفت جهت تعیین تاثیر دوز های مختلف نعنا (0%، 3%، 6%، 9%) بر رشد باکتری های لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس و بیفیدوباکتریوم بیفیدم در شیر و ماست نعنا پروبیوتیکی، 33/0 گرم از باکتری لئوفیلیزه را به صورت کشت های جدا و همزمان به یک لیتر شیر استریلیزه صنعتی افزوده گردیده، قابلیت زیستی باکتری های پروبیوتیکی به روش شمارش مستقیم مورد شمارش قرار گرفت ورودی محیط کشت (mrs محیط خاص رشد باکتری های LA و BB ) رشد آنها بررسی شده در روز ششم تولید محصولات مورد ارزیابی حسی قرار گرفت (افزودن نعنا در غلظت های مختلف باعث کاهش تعداد میکروب های پروبیوتیک در محصولات نشد) در نمونه 9% نعنا باکتری ها فعالیت بیشتری نسبت به نمونه های دیگر داشتند و این نمونه سریعتر به اسیدیته مورد نظر می رسید مدت زمان ماندگاری محصولات 15 روز بود و نتایج پرسش نامه در آزمون آماری توصیفی با استفاده از نرم افزار spss مورد تحلیل قرار گرفت که نتایج آماری حاکی از آن بود که فقط بین رنگ و بو نمونه ها تفاوت معنی داری وجود دارد.

کلید واژگان: نعنا، شیر، ماست، پروبیوتیک




پنجشنبه 14 بهمن 1389

مدیریت آبیاری و کود دهی نیتروزن در بابونه آلمانی تحت تاثیر شرایط نیمه خشک سرد

پنجشنبه 14 بهمن 1389

نویسنده :پژمان

مدیریت آبیاری و کود دهی نیتروزن در بابونه آلمانی تحت تاثیر شرایط نیمه خشک سرد


*1-بهرام میرشکاری، 2-سحر باصر
*1-استاد یار دانشگاه آزاد اسلامی تبریز- Mirshekari@iaut.ac.ir


چکیده:


به منظور دستیابی به بهترین دور آبیاری و میزان کود و زمان کود دهی نیتروژن در تبریز آزمایش مزرعه ای بر روی بابونه (Matricaria chamomilla L.) با سه فاکتور دور آبیاری به عنوان عامل اصلی ( 6=I 1، I2=12، I3=18 ، روز یک بار) و ترکیب دو فاکتور کود نیتروژن (23=N1، 46=N2، 70=N3 کیلوگرم در هکتار) و تقسیط کود (100 درصد در زمان کاشت =T1، ساقه روی 50 درصد =T2، آستانه گلدهی 25 درصد، ساقه روی 50 درصد، در زمان کاشت 25 درصد =T3) به عنوان عامل فرعی به صورت اسپلیت پلات فاکتوریل با طرح پایه بلوک های کامل تصادفی اجرا شد. یافته ها نشان دادند که افزایش مصرف کود تا 100 کیلو گرم در هکتار و افزایش فواصل آبیاری از 6 به 12 روز بر روی تعداد گل در هر بوته اثر مثبت داشت. بیشترین عملکرد گل خشک در مجموع سه برداشت (8/873 کیلو گرم در هکتار) به تیمار 100 کیلو گرم در هکتار نیتروژن و آبیاری 6روز یک بار تعلق داشت. نحوه تقسیط کود نیتروژن به صورت 50 درصد در زمان کاشت و 50 درصد در زمان ساقه روی موجب افزایش معنی دار عملکرد گل تا 5/350 کیلو گرم در هکتار در مقایسه با دو سطح دیگر تقسیط کود شد. تاثیر تقسیط کود نیتروژن بر درصد اسانس گل بی تاثیر بود، ولی دو عامل دیگر بر روی این صفت تاثیر چشمگیری داشتند. عملکرد اسانس از حداقل 56/1 لیتر در هکتار در تیمار I3N3 تا حداکثر 63/3 لیتر در هکتار در تیمار I2N2 افزایش یافت. مصرف تمامی کود نیتروژن در زمان کاشت و نیز مصرف سه مرحله ای آن T3)) موجب کاهش معنی دار عملکرد اسانس شد.

کلمات کلیدی: بابونه آلمانی، تقسیط کود، فواصل آبیاری، Matricaria chamomilla L. .




پنجشنبه 14 بهمن 1389

مطالعه اثرات شوری و خشکی بر خصوصیات جوانه زنی همیشه بهار

پنجشنبه 14 بهمن 1389

نویسنده :پژمان

مطالعه اثرات شوری و خشکی بر خصوصیات جوانه زنی همیشه بهار


1- لیلا کوشکی 2- سید محسن نبوی کلات
1و2 به ترتیب دانشجوی کارشناسی ارشد و استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد
Sm-nabavikalat@yahoo.com

چکیده:

این آزمایش در سال 1387 در دانشکده کشاورزی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد به صورت فاکتوریل و در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار اجرا گردید. فاکتور اول شامل NaCl، KCl و PEG6000 و فاکتور دوم شامل سطوح پتانسیل آب در پنج سطح (شامل: صفر،2-، 4-، 6- و 8- بار) بود.
نتایج نشان داد که تاثیر نوع نمک و PEG بر تمامی خصوصیات جوانه زنی بذر به جز طول ریشه چه معنی دار بوده است. مقایسه این تیمار ها حاکی است که PEG دارای بیشترین اثرات منفی است. تاثیر سطوح پتانسیل آب نیز بر تمام خصوصیات جوانه زنی بذر معنی دار بود. بیشترین درصد و سرعت جوانه زنی، طول ریشه چه، طول ساقه چه و وزن تازه گیاهچه در پتانسیل آب صفر بدست آمد و با کاهش پتانسیل تمامی این صفات کاهش معنی داری یافت. نتایج این مطالعه نشان داد که گشاه داروئی همیشه بهار در مرحله جوانه زنی بذر به تنش های خشکی و شوری بسیار حساس است و تمامس مولفه های جوانه زنی این گیاه در پتانسیل های پایین تر از 6- بار به شدت تحت تاثیر قرار می گیرد. به طوری که درصد و سرعت جوانه زنی، طول ریشه چه و ساقه چه و وزن تازه گیاهچه در پتانسیل 8- بار نسبت به شاهد به ترتیب در خدود 84، 90، 75، 78 و 81 در صد کاهش را نشان داد.

واژگان کلیدی: سرعت جوانه زنی، درصد جوانه زنی، همیشه بهار، PEG و




پنجشنبه 14 بهمن 1389

بررسی کمیت و کیفیت اسانس گل محمدی مناطق میمند و شیراز

پنجشنبه 14 بهمن 1389

نویسنده :پژمان

بررسی کمیت و کیفیت اسانس گل محمدی مناطق میمند و شیراز


1-* مهرزاد هنرور، 2- محبوبه رزمخواه، 3- مرتضی خوشخوی، 4- کتایون جاوید نیا

1-*دانشگاه آزاد اسلامی واحد استهبان، گروه علوم باغی.

2- دانشگاه علوم پزشکی شیراز.

3- دانشگاه شیراز، گروه علوم باغی.

4- مرکز تحقیقا شیمی دارویی و گیاهی دانشگاه علوم پزشکی شیراز.


چکیده:

ایران به عنوان یکی از موطن های گل محمدی مطرح است که پیشینه آن به 2500 سال می رسد. در حال حاضر استان فارس اولین تولی کننده گل محمدی در سطح کشور می باشد که در روزگار گذشته نیز از فارس (میمند) به عنوان مرکز جهانی تولید گلاب و از شیراز به عنوان صنعت اصلی عطر سازی نام برده شده است. در این تحقیق برای بررسی کمیت و کیفیت اسانس گل محمدی در این دو منطقه بررسی گردید. نتایج نشان داد که در اغلب زمان های برداشت بازده اسانس در میمند از مقدار نسبی بیشتری برخوردار بود که بیشترین بازده اسانس با %09/0 و %08/0 به ترتیب در میمند و شیراز به دست آمد. همچنین بررسی اسانس توسط GC و GC-MS نشان داد که در هر دو منطقه ترکیباتی مانند: لینالول، فنل اتیل الکل، ترپنین-4-ال، آلفا-ترپینول، سیترونلول، ژرانیول، میرسن، سیس رزاکسید، متیل اوجینول، سیترونلیل استات، ژرانیل استات، اوجینول، بتاکاریوفیلن، آلفا-گواین، آلفا هومولن، ژرماگرین- دی، آلفا-بولنسن، المول، آلفا-یودسمول، 2-ضد-6-ال-فارنیزول، 2-ای-6-ای-فارنیزول، 2-ای-6-ضدفارنیزول، پنتاد کان، هپتادسن، هپتاد کان، اکتاد کان، نونادسن، نوناد کان، ایکوزان، هنی کوزان، دو کوزان، تری کوزان و هگزاد کانوئیک اسید موجود بودند.


کلید واژه: بازده اسانس، ترکیبات اسانس، گل محمدی.




پنجشنبه 14 بهمن 1389

مطالعه اثر تیمارهای مختلف جیبرلین، نور قرمز، خیساندن بذر و پیش تیمار سرمادهی بر پارامترهای جوانه زنی گل راعی (Hypericum perforatum)

پنجشنبه 14 بهمن 1389

نویسنده :پژمان

مطالعه اثر تیمارهای مختلف جیبرلین، نور قرمز، خیساندن بذر و پیش تیمار سرمادهی بر پارامترهای جوانه زنی گل راعی (Hypericum perforatum)


وحید گلابی- عضو هیات علمی دانشگاه آزاد خاش- Golabi_ehsan@hotmail.com

*حمیدرضا مبصر-استادیار زراعت دانشگاه پیام نور زاهدان- ha100rz@yahoo.com

چکیده:

گل راعی یکی از گیاهان داروئی است که بذر های آن عمدتا دارای دوره خواب می باشند. به منظور بررسی از اسید جیبرلیک، نور قرمز، تیمار پیش سرما و خیساندن بذر بر پارامتر های جوانه زنی گیاه داروئی گل راعی آزمایشی در سال 86-85 در آزمایشگاه های دانشگاه آزاد اسلامی واحد زاهدان و دانشگاه سیستان و بلوچستان انجام شد. در این بررسی از آزمایش فاکتوریل در قالب طرح پایه کامل تصادفی در سه تکرار استفاده شد.
تیمارهای مورد استفاده شامل:
1)اسید جیبرلیک در سه سطح (a1=0 ppm , a2=3 ppm, a3=10 ppm)،
2)نور قرمز در دو سطح (2ساعت نوردهی =r1 و 4ساعت نوردهی =r2)،
3)رطوبت یا خیساندن بذر در دو سطح (بذر خشک یا بدون خیساندن =w1 و بذر خیسانده شده =w2)،
4)عامل دما (اعمال یا عدم اعمال تیمار پیش سرمادهی) در دو سطح (دمای محیط بدون اعمال تیمار پیش سرمادهی =t1 و دمای محیط با اعمال تیمار پیش سرمادهی r2=) بود.

تعداد بذور در هر واحد آزمایشی 50 عدد در نظر گرفته شد.
صفات مورد مطالعه در طی آزمایش شامل: طول ریشه چه، وزن خشک ریشه چه، مدت جوانه زنی، سرعن جوانه زنی، ضریب سرعت، MD یا میانگین روزانه جوانه زنی، MDG یا میانگین جوانه زنی روزانه و PV یا ارزش حداکثر بودند. نتایج نشان داد که اثر اسید جیبرلیک، نور قرمز، خیساندن بذر و اعمال تیمار پیش سرمادهی در گل راعی در تمام صفات MGD و سرعت جوانه زنی معنی دار بودند. اثرات متقابل تیمارهای فوق در گل راعی در اکثر موارد از نظر آماری معنی دار شدند. در کل به این نتیجه می رسیم که اعمال تیمار پیش سرما بر جوانه زنی گل راعی بی تاثیر و باعث کاهش جوانه زنی می شود و برای از بین بردن خواب بذر گل راعی تیمار گرمادهی موثر تر خواهد بود و تیمار های دیگر بر این گیاه اثرات مثبتی خواهد داشت.

واژه های کلیدی: اسید جیبرلیک، نور قرمز، خیساندن بذر، پیش سرمادهی، گل راعی.




جمعه 3 اردیبهشت 1389

ارزیابی روند استفاده از گیاهان داروئی و محصولات جانبی (داروئی ،‌بهداشتی ، آرایشی و غذائی) در ایران

جمعه 3 اردیبهشت 1389

نویسنده :پژمان

ارزیابی روند استفاده از گیاهان داروئی و محصولات جانبی (داروئی ،‌بهداشتی ، آرایشی و غذائی) در ایران
سید مهدی میر حسینی 1 ، رضا قندالی 2
1-مدرس دانشگاه ، مدیر عامل شركت ایمن دارو . 2 - كارشناس ارشد معاونت اموزش و تحقیقات سازمان جهاد كشاورزی خراسان رضوی
 

 

خلاصه :

از اواخر قرن نوزدهم به لحاظ پیشرفتهای روز افزون در علوم به خصوص در علم شیمی و دارو سازی اولین استخراج مواد شیمیایی به منظور استفاده‌های داروئی انجام گرفت داروهای شیمیائی به علت مقرون بصرفه بودن و تاًثیر مشخص آنها بربیماریها مطمئن‌تر تشخیص داده شدند از آن پس هزاران داروی مختلف برای درمان صدها نوع بیماری مورد استفاده انسان قرار گرفت از اواسط قرن بیستم عوارض ناخواسته داروها ی شیمیائی به تدریج آشكار شد محققان متوجه بیماریهایی می‌شدند كه نمی توانستند منشأ طبیعی داشته باشند آنها دریافتند آنچه مایه افتخار پزشكی و سبب رفاه جامعه بشری بود دارای چنان اثراتی است كه در توالی نسل‌ها به چشم میخورد (مانند فاجعه تالی دومی ) بطوریكه سازمان احتیاط دارو كه مقر آن در سوئد قرارداد ظرف یك سال (سال 1968) حدود سه هزار گزارش در مورد حوادث ناشی از مصرف داروهای شیمیائی دریافت نمود تعدادی از محققان به صراحت اعلام كردند كه بزرگترین آفت برای سلامتی انسان مصرف داروهای شیمیائی و عوارض ناشی ازمواد رادیو اكتیو می‌باشد . در حال حاضر نام بسیاری از داروها كه تعداد آنها مدام رو به فزونی است در لیست سیاه داروهائی قرارگرفته اند كه دارای اثرات جانبی مضر برای بدن انسان هستند .
واژه های کلیدی : گیاهان داروئی ، عطاریها ، صنایع داروئی ، آرایشی بهداشتی .
 

 

مقدمه :

در سالهای اخیر توجه زیادی به داروهای گیاهی و منشاء آنها یعنی گیاهان داروئی شده است این موضوع عمدتاً به دلیل اثبات عوارض جانبی داروهای شیمیائی و تمایل بشر به استفاده هرچه بیشتر محصولات طبیعی به منظور حفظ سلامت خویش بوده است همچنین مشكلات سیستم داروئی مدرن مانند هزینه‌های بالا ،استفاده از منابع غیر تجدید شونده مانند منابع فسیلی و آلودگی محیط توسط صنایع داروئی و ناتوانی بشر برای ساخت برخی از مواد داروئی كه بطور طبیعی در گیاهان وجود دارد باعث توجه هر چه بیشتر به گیاهان داروئی گردیده است در این مقاله سعی گردید بر اساس یك پژوهش آماری (میدانی) میزان استقبال مردم كشور در نیم قرن گذشته در استفاده از داروهای گیاهی وگیاهان داروئی بررسی گردد.
 

 

مواد و روشها

این تحقیق بر اساس آمار گیری میدانی و شناسائی واحدهای صنفی فروش گیاهان داروئی (عطاریها ) و داروخانه‌ها (فروشنده داروهای گیاهی ) به عنوان اولین قدم در انجام پژوهش صورت گرفته است .(لوژیت)
این پروژه در اسفندماه هشتاد و دو بوسیله مركز تحقیقات صنعتی و معدنی اندیشه و انجمن صنفی فروشندگان گیاهان داروئی خراسان و فارس و اصفهان و نیز اداره داروی گیاهی وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكی كشور اجراشد.گرچه این آمار نشان دهندة تفاوت در تعداد مراكز فروش گیاهان داروئی در مناطق مختلف كشورمی باشد اما گویای یك واقعیت است كه به دلیل عدم فعالیت كافی و مؤثرمراكز پژوهشی و دانشگاهی در طراحی و ساخت داروهائی گیاهی رسمی هنوز میزان فروش گیاهان داروئی كه در عطاریها عرضه می‌شودصد‌ها برابر فروش داروهای گیاهی عرضه شده در داروخانه‌ها می‌باشد.
 

 

نتایج و بحث :

بر اساس این آمار در 10 ساله گذشته فقط 170 پروانه ساخت داروی گیاهی از طرف اداره داروهای گیاهی وزارت بهداشت ،‌درمان و آموزش پزشكی صادر گردیده.در صورتیكه در همین مدت تعداد عطاریها90 برابر افزایش یافته و بااینكه در سال 73 تعداد عطاریهای كشور حدود 500 واحد بوده در حال حاضر 42000 واحد عطاری بطور رسمی مشغول فروش و عرضه گیاهان داروئی هستند .هم اكنون به ازای 67 میلیون نفر جمعیت كشور 170 نوع داروی گیاهی عرضه می‌گردد درمقایسه عطاریها هم از لحاظ میزان فروش و هم از نظر احداث واحدهای جدید 90 برابر رشد داشته اند این فرایند گویای استقبال معنی دار جامعه از استفاده از گیاهان داروئی در درمان بیماریهای مختلف است. هیچ یك از ارگانهای رسمی مسئول مانند وزارت بهداشت، ‌درمان و آموزش پزشكی و نیز اندیشمندان علم گیاهان داروئی روش رایج برای خشك كردن - پودر كردن وبسته بندی و عرضه آنرا در عطاریها تأیید نمی‌كنند بخصوص تجویز این گونه گیاهان را به شكل كنونی بسیار خطرناك می‌دانند به دلیل آنكه از بین گیاهان داروئی عرضه شده درعطاریها حدود 12 مورد آن سمی بسیار خطرناك مانند افسنطین ، تاتوره ، گل انگشتانه و . . . 28 مورد آن نیمه سمی و بقیه گیاهان چنانچه بیش از حد تعیین شده مصرف شوند می‌توانند عوارض گوناگونی را بهمراه داشته باشند .
این پدیده لزوم سیستم نظام مند و كنترل شده را در ایجاد داروخانه‌های گیاهی زیر نظر وزارت بهداشت ، درمان ، و آموزش پزشكی نشان می‌دهد كه در این گونه داروخانه‌ها پزشك آموزش دیده در مورد خواص گیاهان داروئی و چگونگی تجویز آن و نیز دكتر داروسازتعلیم یافته درزمینة شناخت خواص و عوارض داروهای گیاهی و نیز كارشناس كنترل كیفیت و شناسائی گیاهان داروئی افسینال حضور داشته باشند .نتایج بسیار جالب این پژوهش نشان داد كه فروش هر یك از عطاریها بطور متوسط روزانه بین هفتصد هزار تا سه میلیون ریال بوده كه در موارد بسیاری این مبلغ از كل فروش روزانه داروخانه‌های رسمی كشور شامل محصولات بهداشتی و آرایشی و داروئی بیشتربوده است.در این پژوهش به نتایج بسیار جالبتری بر می‌خوریم كه در مقاله كامل اعلام گردیده از جمله سهم معاملات گیاهان داروئی خشك در اقتصاد كشور و سرمایه گذاری سال گذشته بخش خصوصی در زمینه كاشت و داشت و برداشت گیاهان داروئی است .نتایج این پژوهش نشان داد كه چه بخواهیم و چه نخواهیم رویكرد جامعه نسبت به استفاده از داروهای گیاهی و گیاهان داروئی و نیز محصولات آرایشی و بهداشتی قابل بررسی است و این در كل جمعیت بالای 25 سال كه حدود 85% جامعه را تشكیل می‌دهد بیشتربوده از این گروه 30% محصولات با منشأ گیاه استفاده كرده اند و مابقی از جمله گروه پزشكان و دارو سازان بر این موضوع اعتقاد راسخ دارند این پژوهش كه برای اولین باردر كشور صورت گرفته انجام یك پژوهش ملی را اجتناب نا پذیر كرده بطوریكه نتایج آن بتواند سازمانهای دولتی و دانشمندان و پژوهشگران این مقوله و نیز بخش خصوصی را در سرمایه گزاری جهت تولید گیاهان داروئی و فراوری در صنایع داروئی و آرایشی و بهداشتی كمك نماید .
چنانچه به داده‌های موجود این پژوهش با دقت نگاه كنیم می‌بینیم علی رغم این كه حدود یك قرن كشور ما بیشترین استفاده را از داروهای شیمیائی و وارداتی یا تولید داخل داشته اعتقاد خود را به طب سنتی فراموش نكرده و حتی نسل جدید یعنی افراد بین 15 تا 30 ساله نیز به این موضوع اعتقاد دارند . بخشی ازاین رویكرد مربوط به الگو پذیری از كشورهای پیشرفته و صنعتی بوده است اما مهمترین چالش موجود در پاسخ گویی بهاین تقاضا نظام مند كردن سیستمهای عرضه گیاهان داروئی یعنی عطاریها و در مرحله بعد فعال كردن دانشگاه‌ها در بحث اموزش طب سنتی و داروهای گیاهی و ارتقائ سطح علمی پزشكان و دارو سازان و دست اندركاران بهداشت و درمان می‌باشد .تلاش در احیای طب سنتی و به روز كردن آن بوسیله دانشگاههای كشور و بررسی سهم گیاهان داروئی و داروهای گیاهی در اقتصاد كشور نیز می‌تواند به این مهم كمك كند .
 

 

منابع :

1- مركز توسعة صادرات وزارت بازرگانی ایران
2- اداره داروهای گیاهی وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكی
3- اتحادیه صادركنندگان و تولید كنندگان گیاهان داروئی
4- طرح تحقیقاتی رویكرد جامعه به استفاده از محصولات طبیعی


The Evaluation of medicinal plants and by - products, utilization process (pharmaceutical, hygienic, cosmetic, nutritent) in Iran .
S . Mehdi Mirhoseini , Reza ghandali
Address: Daneshjoo Blvd. 13th no: 132 Tel: (0511) 6054491. Fax: 6068121 Mashed - Iran

Keywords : medicinal plant , pharmaceutical .




  • کل صفحات: 30
  • 1  
  • 2  
  • 3  
  • 4  
  • 5  
  • 6  
  • 7  
  • ...